Mit dem Entstehen der Koili Odos wird dem Akropolis-Routennetz eine neue Kulturroute hinzugefügt.
Aktuell/Athen – Das Kulturministerium hat über die Ephorie für Altertümer der Stadt Athen die Förderung der Denkmäler der archäologischen Stätte der Westlichen Hügel der Akropolis von Athen – Pnyx, Nymphen, Musen und Philopappos – sowie die Förderung der Koili Odos, einer der wichtigsten Straßenachsen des antiken Athens, die durch die Westlichen Hügel verläuft, in seine strategische Planung aufgenommen. Ziel ist die funktionale Integration der Koili Odos in das Netz der Kulturrouten der Akropolis. Die Grundprinzipien der Maßnahmen sind die Bewahrung der Authentizität der Denkmäler durch Konservierung, Restaurierung und Instandhaltung der unveränderten Elemente sowie die Förderung der beschädigten, aber restaurierungsfähigen Elemente. Ein zentrales Anliegen ist zudem die Gewährleistung der barrierefreien Zugänglichkeit.
Kulturministerin Lina Mendoni erklärte: „Die Hohlstraße ist ein einzigartiges Zeugnis der Geschichte, Topografie und Raumplanung des antiken Athens und verbindet das politische, soziale und wirtschaftliche Leben der Antike mit dem modernen Stadtbild. Ihre Förderung umfasst Denkmäler und Antiquitäten von außergewöhnlicher Bedeutung, wie den Komplex der Stadtkirche, das Philopappos-Denkmal, die Gefängnisse des Sokrates, die Kimoneia-Denkmäler sowie Heiligtümer, die den Musen, den Nymphen, Pan und Zeus gewidmet sind. Mit diesem Projekt möchten wir den historischen und archäologischen Wert des Denkmals hervorheben, seinen Schutz und seine Förderung gewährleisten, die Zugänglichkeit für alle Besucher verbessern, die Informationsvermittlung optimieren und eine angenehme und sichere Umgebung zum Verweilen schaffen. Die Maßnahme integriert die Hohlstraße in das Akropolis-Routennetz und ergänzt die Schutz- und Aufwertungsprojekte der Abschnitte des Diatichismus und des Antaios-Brunnens. So trägt sie zur Bewahrung und Förderung der jahrhundertealten Geschichte Athens bei und verbessert gleichzeitig das Besuchererlebnis an den wichtigsten Sehenswürdigkeiten.“ archäologische Stätte der Akropolis.“
Der Hohlweg steht hinsichtlich Instandhaltung, Vermarktung und Management vor verschiedenen Herausforderungen. Dazu gehören der schlechte Zustand der Infrastruktur, beschädigte Wege und Gehwege, eingeschränkte Barrierefreiheit, unzureichende Beleuchtung und Sicherheit, Umweltverschmutzung und -beeinträchtigung, fehlende Sanitäranlagen und Rastplätze sowie mangelhafte Beschilderung und Information. Die Restaurierungsarbeiten am Hohlweg zielen auf den Schutz, die Förderung und die nachhaltige Bewirtschaftung der archäologischen Stätte ab und erfolgen mit minimalen Eingriffen in die Landschaft. Sie umfassen die Bewertung des Wegverlaufs, die Ausgrabung, die Reinigung, die Restaurierung und Vervollständigung des bestehenden Weges sowie die Anlage neuer Wege. Dabei werden Probleme der Oberflächenentwässerung und Hangsicherung angegangen und beschädigte Infrastruktur instandgesetzt. Besonderes Augenmerk liegt auf der Barrierefreiheit durch geeignete Steigungen, rutschfeste Oberflächen, Tastkarten, Audioguides und Informationsmaterial in barrierefreien Formaten. Vorgeschlagen wird außerdem die Anbringung von Hinweisschildern mit barrierefreien Symbolen für verschiedene Nutzergruppen, beispielsweise in Braille-Schrift und mit digitalen Medien (QR-Codes). Darüber hinaus ist die Reaktivierung und Wiederverwendung des alten, in sehr gutem Zustand erhaltenen Regenwasserkanalnetzes geplant. Ebenso vorgesehen sind die Enteignung und weitere Ausgrabung wichtiger Teile der archäologischen Stätte sowie die Nutzung der Wege für Bildungsprogramme, um das Bewusstsein für die Geometrie und die Besonderheiten der Straße und der durchquerten Gemeinde zu schärfen. Zudem sollen die Beschilderung, die Beleuchtung und die Sicherheit im Gebiet verbessert werden.
In der archäologischen Stätte der Westlichen Hügel sind neben den bereits erwähnten antiken Monumenten auch Überreste der alten Städte Melitis und Koili, byzantinische Nahydrien sowie jüngere Bauwerke wie die gepflasterte Straße, die Formationen von Pikionis und die Sternwarte erhalten. Die Hügel waren seit archaischer Zeit besiedelt, und das Gebiet entwickelte sich im 5. und 4. Jahrhundert v. Chr. zu einem Zentrum politischer und wirtschaftlicher Aktivitäten, als die Städte durch die Langen Mauern mit den Häfen von Piräus und Faliro verbunden wurden. Ein bedeutendes Bauwerk dieser Epoche war die Diaterichisma, die den Umfang der Themistokleischen Mauer begrenzte und strategisch wichtige Tore für die Verbindung zu den Häfen umfasste. Die antike Koili-Straße, die die Schlucht zwischen den Hügeln der Musen und der Pnyx überquerte, war eine wichtige Verkehrsachse mit charakteristischen tiefen Wagenspuren, einem in den Fels gehauenen Regenwasserkanal und Gehwegen mit rutschfesten Rillen. Am Zusammentreffen der Hügel befand sich vermutlich die Agora der Gemeinde Koili mit einem Platz, Bänken und Geschäften. In hellenistischer und römischer Zeit wurde das Gebiet in einen Friedhof umgewandelt, auf dem das Denkmal des Philopappos das Landschaftsbild prägt. Neuere Eingriffe wie der Bau der Verklärungskirche und des Bastia-Theaters haben den Charakter des Areals verändert. Im Rahmen der Zusammenführung der archäologischen Stätten wurden zwischen 1997 und 2000 die antike Topografie freigelegt, ein großer Abschnitt der Hohlstraße freigelegt und das Gebiet als einheitliche archäologische und Grünfläche gestaltet. Einige Teile der Straße sind jedoch weiterhin bedeckt oder unzugänglich; dies wird nach Abschluss des Projekts behoben. (opm)
Νέα πολιτιστική διαδρομή προστίθεται στο δίκτυο διαδρομών της Ακρόπολης με την ανάδειξη της Κοίλης Οδού
Το Υπουργείο Πολιτισμού, δια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, έχει εντάξει στον στρατηγικό σχεδιασμό του την ανάδειξη των μνημείων του αρχαιολογικού χώρου των Δυτικών Λόφων της Ακρόπολης των Αθηνών —Πνύκα, Νυμφών, Μουσών και Φιλοπάππου— καθώς και την ανάδειξη της Κοίλης Οδού, ενός από τους σημαντικότερους οδικούς άξονες της αρχαίας Αθήνας, που διατρέχει τους Δυτικούς Λόφους. Στόχος είναι η λειτουργική ένταξη της Κοίλης Οδού στο δίκτυο των πολιτιστικών διαδρομών της Ακρόπολης. Βασικές αρχές της επέμβασης είναι η διαφύλαξη της αυθεντικότητας του μνημείου, μέσω της διατήρησης, αποκατάστασης και συντήρησης των στοιχείων που παραμένουν αναλλοίωτα, καθώς και η ανάδειξη όσων έχουν υποστεί φθορές, αλλά είναι δυνατή η αποκατάστασή τους. Βασική προτεραιότητα αποτελεί και η εξασφάλιση καθολικής προσβασιμότητας.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η Κοίλη Οδός αποτελεί ένα μοναδικό τεκμήριο της ιστορίας, της τοπογραφίας και χωροταξίας της Αρχαίας Αθήνας, συνδέοντας την πολιτική, κοινωνική και εμπορική ζωή της αρχαιότητας με το σύγχρονο αστικό τοπίο. Η ανάδειξή της περιλαμβάνει μνημεία και αρχαιότητες εξαιρετικής σημασίας, όπως το συγκρότημα της Εκκλησίας του Δήμου, το μνημείο του Φιλοπάππου, τις Φυλακές του Σωκράτη, τα Κιμώνεια Μνήματα, καθώς και ιερά αφιερωμένα στις Μούσες, τις Νύμφες, τον Πάνα και τον Δία. Με τη συγκεκριμένη επέμβαση επιδιώκουμε την ανάδειξη της ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας του μνημείου, την προστασία και ανάδειξή του, τη βελτίωση της προσβασιμότητας για όλους τους επισκέπτες, την ενίσχυση της ενημέρωσης και τη δημιουργία ενός φιλικού και ασφαλούς περιβάλλοντος περιήγησης. Η επέμβαση εντάσσει την Κοίλη Οδό στο δίκτυο των διαδρομών της Ακρόπολης και λειτουργεί συμπληρωματικά με τα έργα προστασίας και ανάδειξης των τμημάτων του Διατειχίσματος και της Κρήνης Ανταίου, συμβάλλει στη διατήρηση και προβολή της μακραίωνης ιστορίας των Αθηνών, ενισχύοντας συγχρόνως την εμπειρία των επισκεπτών στον μείζονα αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης».
Η Κοίλη Οδός αντιμετωπίζει ποικίλες δυσκολίες ως προς τη συντήρηση, την ανάδειξη και τη διαχείρισή της, όπως φθορά και κακή κατάσταση υποδομών, κατεστραμμένα μονοπάτια και πεζοδρόμια, περιορισμένη πρόσβαση για ΑμεΑ, έλλειψη επαρκούς φωτισμού και ασφάλειας, περιβαλλοντική ρύπανση και υποβάθμιση, έλλειψη χώρων υγιεινής και χώρων στάσης, ανεπαρκής σήμανση και ενημέρωση, Το έργο της αποκατάστασης της Κοίλης Οδού αφορά στην προστασία, την ανάδειξη και τη βιώσιμη διαχείριση του αρχαιολογικού χώρου, με την ελάχιστη δυνατή παρέμβαση στο τοπίο. Περιλαμβάνει αποτίμηση της πορείας της Οδού, ανασκαφικούς καθαρισμούς, αποκατάσταση και συμπλήρωση της υφιστάμενης διαδρομής και χάραξη νέων διαδρομών, αντιμετώπιση προβλημάτων απορροής και στερέωσης πρανών, καθώς και αποκατάσταση υποδομών που παρουσιάζουν φθορές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσβασιμότητα για ΑμεΑ μέσω κατάλληλων κλίσεων, αντιολισθητικών επιφανειών, απτικών χαρτών, ηχητικών οδηγών και ενημερωτικού υλικού σε προσβάσιμες μορφές, ενώ προτείνεται τοποθέτηση πινακίδων πληροφόρησης με σύμβολα προσβασιμότητας για κάθε χρήστη, όπως σύστημα Braille και ψηφιακών μέσων (QR). Επιπλέον, προβλέπεται επανενεργοποίηση και επανάχρηση του αρχαίου λαξευτού δικτύου απορροής ομβρίων -το οποίο διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση- απαλλοτρίωση και περαιτέρω ανασκαφική διερεύνηση σημαντικών τμημάτων του αρχαιολογικού χώρου, καθώς και αξιοποίηση των διαδρομών για εκπαιδευτικά προγράμματα, με στόχο την αναγνωρισιμότητα της γεωμετρίας και των χαρακτηριστικών της Οδού και του Δήμου που διατρέχει. Επίσης, προτείνεται ενίσχυση της σήμανσης, του φωτισμού και της ασφάλειας του χώρου.
Στον αρχαιολογικό χώρο των Δυτικών Λόφων, εκτός των προαναφερόμενων αρχαίων μνημείων, σώζονται κατάλοιπα των αρχαίων Δήμων Μελίτης και Κοίλης, βυζαντινά ναΰδρια και νεότερα έργα, όπως το πλακόστρωτο και οι διαμορφώσεις του Πικιώνη, καθώς και το Αστεροσκοπείο. Οι λόφοι κατοικούνται από τα αρχαϊκά χρόνια, ενώ η περιοχή εξελίχθηκε σε κέντρο πολιτικής και εμπορικής δραστηριότητας, κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ., όταν οι Δήμοι συνδέθηκαν με τα λιμάνια του Πειραιά και του Φαλήρου μέσω των Μακρών Τειχών. Σημαντικό έργο της εποχής αποτέλεσε το Διατείχισμα, που περιόρισε την περίμετρο του Θεμιστόκλειου τείχους και περιλάμβανε πύλες στρατηγικής σημασίας για την επικοινωνία με τα λιμάνια. Η αρχαία οδός Κοίλης, που διέσχιζε τη χαράδρα ανάμεσα στους λόφους των Μουσών και της Πνύκας, αποτελούσε βασικό άξονα μετακίνησης, με χαρακτηριστικά βαθιές αρματοτροχιές, λαξευτό αγωγό ομβρίων και πεζοδρόμια με αντιολισθητικές ραβδώσεις. Στη σύγκλιση των λόφων πιστεύεται ότι βρισκόταν η Αγορά του Δήμου Κοίλης, με πλατεία, έδρανα και καταστήματα, ενώ στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια η περιοχή μετατράπηκε σε νεκροταφείο, όπου δεσπόζει το μνημείο του Φιλοπάππου. Στα νεότερα χρόνια, επεμβάσεις όπως η ανέγερση του Ιερού Ναού της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και η κατασκευή του θεάτρου Μπαστιά αλλοίωσαν τον χαρακτήρα του χώρου. Ωστόσο, την περίοδο 1997-2000, στο πλαίσιο της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων, πραγματοποιήθηκαν εργασίες ανάδειξης της αρχαίας τοπογραφίας, αποκαλύφθηκε μεγάλο τμήμα της Κοίλης οδού και οργανώθηκε ο χώρος ως ενιαίος αρχαιολογικός και χώρος πρασίνου, αν και ορισμένα τμήματα της Οδού παραμένουν καλυμμένα ή μη προσβάσιμα, τα οποία και θα αντιμετωπιστούν μετά τη ολοκλήρωση του έργου. (opm)
