Kulturministerin Lina Mendoni übergab die vier historischen Brunnen der Oberstadt in einer feierlichen Zeremonie am Brunnen von Alatza Imaret in der Kassandrou-Straße in Anwesenheit des Bürgermeisters von Thessaloniki, Stelios Angeloudis, an die Einwohner von Thessaloniki und die Besucher der Stadt.
Thessaloniki – Bei der Übergabezeremonie erklärte Kulturministerin Lina Mendoni: „Die Restaurierung und Funktionswiederherstellung der acht historischen Brunnen in der Oberstadt ist ein kleiner, aber wichtiger Schritt, der den Alltag der Bürgerinnen und Bürger bereichert. Durch die enge Zusammenarbeit des Kulturministeriums mit der Stadt Thessaloniki und EYATH zeigen wir, dass Synergien positive Ergebnisse für die Stadt hervorbringen. Unsere Denkmäler sollen nicht statisch sein, sondern lebendig und in den Alltag integriert. Das Wasser, das nun wieder fließt und seine historische Kontinuität überwindet, wirkt symbolisch als Gegengewicht zur Belastung unserer Zeit. Diese Wahrzeichen werden nun an die Bewohnerinnen und Bewohner selbst weitergegeben und spiegeln so den Erhalt unseres kulturellen Erbes wider.“
Der Bürgermeister von Thessaloniki, Stelios Angeloudis, betonte: „Ich möchte dem Kulturministerium, Ministerin Lina Mendoni, der Ephorie für Altertümer der Stadt Thessaloniki und dem EYATH für die wertvolle Unterstützung und Zusammenarbeit danken, die es uns ermöglicht hat, innerhalb nur eines Jahres – mit der Restaurierung der verbleibenden vier Brunnen – die Restaurierung von insgesamt acht Brunnen abzuschließen und so das einzigartige Denkmalreservat der Stadt zu bereichern. Der größte Reichtum dieser zeitlosen Stadt ist ihr kulturelles Erbe, das Zusammenleben und die Koexistenz von Kulturen, Religionen und Ethnien. Eine Stadt, die, wie man so treffend sagt, Raum für viele Geschichten bietet. Und die Brunnen haben ihre eigenen Geschichten zu erzählen. Geschichten, die nun eine Fortsetzung erhalten.“
Mit ihrer Leistung ist das Projekt zur Restaurierung von acht osmanischen Brunnen im 3. Stadtbezirk von Thessaloniki mit einem Gesamtbudget von 200.000 Euro abgeschlossen. Das Projekt wurde von der Ephorie für Altertümer der Stadt Thessaloniki in Zusammenarbeit mit dem Kulturministerium im Rahmen einer im Dezember 2024 unterzeichneten Programmvereinbarung zwischen dem Kulturministerium und der Stadt Thessaloniki durchgeführt.
Die vier Brunnen befinden sich an Orten, die seit Jahrhunderten das Leben und die gesellschaftliche Aktivität der Oberstadt prägen. Es handelt sich um die Brunnen in der Olympiadosstraße 75, an der Kreuzung der Herodotou- und Athena-Straße, in Kassandrou (Alatza Imaret) und in der Zisi-Karadimou-Straße 18 (Numan Pascha). Sie fügen sich harmonisch in das Stadtbild ein und unterstreichen die historische und architektonische Identität der Oberstadt.
Die von der Ephorie für Altertümer der Stadt Thessaloniki durchgeführten Restaurierungsarbeiten begannen mit einer umfassenden topografischen und architektonischen Dokumentation mittels Photogrammetrie. Die Maßnahmen umfassten die strukturelle Restaurierung mit kompatiblem Mörtel, die Entfernung neuerer Elemente und die Konservierung der Marmorelemente, Inschriften und Farbverzierungen. Ausgrabungen wurden durchgeführt, um das ursprüngliche Niveau der Denkmäler freizulegen, während Graffiti und ältere Zementarbeiten entfernt wurden. Gleichzeitig wurden neue, geschnitzte Marmorbecken und Messingarmaturen installiert. In Zusammenarbeit mit EYATH wurde die volle Funktionsfähigkeit der historischen Brunnen durch den Anschluss an moderne Wasser- und Abwassernetze sichergestellt.
In der ersten Phase des Projekts wurden die vier Brunnen in der Akropolis- und Stagiron-Straße (auch bekannt als Kokkini Vrisi), der Timotheou- und Lysiou-Straße, der Dimitriou-Poliorkitou-Straße 35 und der Papareska-Straße 9 restauriert und instand gehalten. Sie wurden im September 2025 vom Kulturminister an die Bürger der Stadt zurückgegeben.
Die Vorführung aller Fontänen ist Teil einer integrierten Strategie, um das kulturelle Erbe von Thessaloniki hervorzuheben und den öffentlichen Raum der Oberstadt aufzuwerten. Dadurch wird den Einwohnern und Besuchern der Stadt ein authentisches Erlebnis ihrer jahrhundertealten Geschichte geboten.
An der Preisverleihung nahmen außerdem der stellvertretende Bürgermeister für technische Arbeiten von Thessaloniki, Prodromos Nikiforidis, der Präsident von EYATH, Agis Papadopoulos, Beamte des Kulturministeriums sowie eine große Menschenmenge teil.
Vereinigung archäologischer Stätten in Thessaloniki
Im Anschluss daran traf sich Kulturministerin Lina Mendoni mit dem Bürgermeister von Thessaloniki, Stelios Angeloudis, zum Projekt „Vereinheitlichung und Förderung der Denkmäler von Thessaloniki“. Das Projektgebiet erstreckt sich über die Straßen Angelaki, Olympiados und 26. Oktober sowie die Nikis-Allee, mit der Egnatia-Straße als zentraler Achse. Ziel ist die Schaffung eines einheitlichen, funktionalen und ästhetisch aufgewerteten Netzes von Denkmälern, das sich harmonisch in das moderne Stadtbild einfügt und die Erreichbarkeit und Lebensqualität der Bürger verbessert. Der Architekturwettbewerb soll bis Sommer 2026 abgeschlossen sein und einer seit über 25 Jahren andauernden Diskussion konkrete Formen verleihen. Im Mittelpunkt des Wettbewerbs stehen 20 symbolträchtige Denkmäler, darunter die Römische Agora, Agios Dimitrios, die Rotunde, der Weiße Turm sowie die archäologischen Stätten an den Metrostationen „Venizelou“ und „Agia Sofia“.
Der Kulturminister erklärte: „Die jahrzehntelange Vision der Zusammenführung der archäologischen Stätten und des monumentalen Erbes von Thessaloniki nimmt nun konkrete Formen an. In enger Zusammenarbeit mit Bürgermeister Stelios Angeloudis und dem Architekturbüro Anaplasi S.A. führen wir einen Ideenwettbewerb durch – ein strategisch wichtiges Projekt für das Stadtbild und die Altstadt. 15 Vorschläge wurden eingereicht, und rund 200 Wissenschaftler haben ihr Interesse bekundet. Die Auswertung wird voraussichtlich Ende August abgeschlossen sein. Unser Ziel ist es, das umfangreiche Denkmalreservat der Stadt durch einen offenen Dialog mit den Bürgern hervorzuheben. Unsere hervorragende Zusammenarbeit mit der Stadtverwaltung trägt Früchte und ermöglicht Fachstudien und Rekonstruktionen, die die Lebensqualität der Einwohner verbessern und Thessalonikis Vergangenheit mit seiner Moderne verbinden werden.“
Der Bürgermeister von Thessaloniki, Stelios Angeloudis, zeigte sich seinerseits vollauf zufrieden und dankte herzlich für die rasante Entwicklung. Er betonte, dass die Zusammenarbeit zwischen dem Ministerium und der Stadtverwaltung die grundlegende Modernisierung des historischen Stadtzentrums garantiere. (opm)
Λίνα Μενδώνη: «Το νερό που ρέει ξανά στις κρήνες της Άνω Πόλης Θεσσαλονίκης λειτουργεί συμβολικά ως αντίδοτο στην τοξικότητα των καιρών μας»
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη απέδωσε στους κατοίκους της Θεσσαλονίκης και στους επισκέπτες της πόλης τις τέσσερις ιστορικές κρήνες της Άνω Πόλης, σε ειδική τελετή που πραγματοποιήθηκε στην κρήνη του Αλατζά Ιμαρέτ, επί της οδού Κασσάνδρου, παρουσία του Δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη.
Κατά την τελετή απόδοσης η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: ««Η αποκατάσταση και η λειτουργική επαναφορά των οκτώ ιστορικών κρηνών στην Άνω Πόλη αποτελεί μια μικρή αλλά ουσιαστική παρέμβαση, που αναβαθμίζει την καθημερινότητα των πολιτών. Μέσα από τη στενή συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και την ΕΥΑΘ, αποδεικνύουμε ότι οι συνέργειες παράγουν θετικά αποτελέσματα για την πόλη. Τα μνημεία μας δεν πρέπει να είναι στατικά, αλλά ζωντανά και ενταγμένα στην καθημερινή ζωή. Το νερό που ρέει ξανά, πέρα από την ιστορική του συνέχεια, λειτουργεί και συμβολικά ως αντίδοτο στην τοξικότητα των καιρών μας. Πλέον, τα εν λόγω τοπόσημα περνούν στους ίδιους τους κατοίκους, αντικατοπτρίζοντας τη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».
Από την πλευρά του ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης τόνισε: «Θέλω να ευχαριστήσω το Υπουργείο Πολιτισμού, την Υπουργό Λίνα Μενδώνη, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης και την ΕΥΑΘ για την πολύτιμη υποστήριξη και συνεργασία που μας επιτρέπει σήμερα, μέσα σε έναν, μόλις, χρόνο, να ολοκληρώσουμε -με την απόδοση των υπολοίπων τεσσάρων κρηνών- το έργο της αποκατάστασης οκτώ, συνολικά κρηνών, που ενισχύουν το μοναδικό μνημειακό απόθεμα της πόλης. Ο μεγαλύτερος πλούτος αυτής της „χωρίς ηλικία“ πόλης είναι η πολιτιστική της κληρονομιά, είναι η αλληλεπίδραση και η συνύπαρξη πολιτισμών, θρησκειών και εθνοτήτων. Μια πόλη, που όπως σωστά έχει λεχθεί, έχει χώρο για πολλές αφηγήσεις. Και οι κρήνες έχουν τις δικές τους ιστορίες να αφηγηθούν. Ιστορίες που πλέον θα έχουν συνέχεια».
Με την απόδοσή τους ολοκληρώνεται το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 200.000 ευρώ, με αντικείμενο την αποκατάσταση οκτώ Οθωμανικών κρηνών στην 3η Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης. Το έργο υλοποίησε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το ΥΠΠΟ στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης, που υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2024, μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Οι τέσσερις κρήνες βρίσκονται σε σημεία που για αιώνες, αποτέλεσαν πηγή ζωής και κοινωνικής δραστηριότητας για την Άνω Πόλη. Πρόκειται για τις κρήνες επί της οδού Ολυμπιάδος 75, επί της συμβολής Ηροδότου και Αθηνάς, επί της Κασσάνδρου (Αλατζά Ιμαρέτ) και επί της Ζήση Καραδήμου 18 (Νουμάν Πασά), οι οποίες επανέρχονται στον αστικό ιστό, αναδεικνύοντας την ιστορική και αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της Άνω Πόλης.
Οι εργασίες αποκατάστασης, που υλοποιήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, ξεκίνησαν με ενδελεχή τοπογραφική και αρχιτεκτονική τεκμηρίωση μέσω φωτογραμμετρίας. Οι επεμβάσεις περιέλαβαν δομική αναστήλωση με συμβατά κονιάματα, καθαιρέσεις νεότερων στοιχείων και συντήρηση των μαρμάρινων μελών, των επιγραφών και του χρωματικού διακόσμου. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφικές έρευνες για την αποκάλυψη της αρχικής στάθμης των μνημείων, ενώ απομακρύνθηκαν graffiti και παλαιότερες τσιμεντένιες επεμβάσεις. Παράλληλα, τοποθετήθηκαν νέες λαξευμένες μαρμάρινες λεκάνες και ορειχάλκινοι κρουνοί, ενώ σε συνεργασία με την ΕΥΑΘ εξασφαλίστηκε η πλήρης λειτουργικότητα των ιστορικών κρηνών μέσω της σύνδεσής τους με τα σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης.
Στην πρώτη φάση του έργου, αναστηλώθηκαν και συντηρήθηκαν οι τέσσερις κρήνες, των οδών Ακροπόλεως και Σταγείρων (γνωστή και ως Κόκκινη Βρύση), Τιμοθέου και Λυσίου, Δημητρίου Πολιορκητού 35 και Παπαρέσκα 9, οι οποίες αποδόθηκαν στους πολίτες της πόλης από την Υπουργό Πολιτισμού τον Σεπτέμβριο του 2025.
Η απόδοση του συνόλου των κρηνών αποτελεί τμήμα μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής ανάδειξης του πολιτιστικού αποθέματος της Θεσσαλονίκης και αναβάθμισης του δημόσιου χώρου της Άνω Πόλης, προσφέροντας στους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης μια αυθεντική εμπειρία της μακραίωνης ιστορίας της.
Στην τελετή απόδοσης παραβρέθηκαν επίσης, ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων Θεσσαλονίκης Πρόδρομος Νικηφορίδης, ο πρόεδρος της ΕΥΑΘ Άγις Παπαδόπουλος, υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ καθώς και πλήθος κόσμου.
Ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων στη Θεσσαλονίκη
Στη συνέχεια, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη πραγματοποίησε σύσκεψη με τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης Στέλιο Αγγελούδη για την «Ενοποίηση και Ανάδειξη Μνημείων της Θεσσαλονίκης», ένα έργο που οριοθετείται από τις οδούς Αγγελάκη, Ολυμπιάδος, 26ης Οκτωβρίου και τη Λεωφόρο Νίκης, με κεντρικό άξονα την οδό Εγνατία. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου, λειτουργικού και αισθητικά αναβαθμισμένου πλέγματος μνημείων, το οποίο θα ενσωματώνεται αρμονικά στον σύγχρονο αστικό ιστό, βελτιώνοντας την προσβασιμότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών. Εντός του καλοκαιριού του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθεί ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, δίνοντας σάρκα και οστά σε μια συζήτηση που εκκρεμούσε για περισσότερα από 25 χρόνια. Στον πυρήνα του διαγωνισμού εντάσσονται 20 εμβληματικά μνημεία, μεταξύ των οποίων η Ρωμαϊκή Αγορά, ο Άγιος Δημήτριος, η Ροτόντα, ο Λευκός Πύργος, καθώς και οι αρχαιολογικοί χώροι στους σταθμούς του Μετρό «Βενιζέλου» και «Αγίας Σοφίας».
Η Υπουργός Πολιτισμού δήλωσε: «Το όραμα δεκαετιών για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και του μνημειακού πλούτου της Θεσσαλονίκης γίνεται πλέον συγκεκριμένο σχέδιο. Σε στενή συνεργασία με τον Δήμαρχο Στέλιο Αγγελούδη και την „Ανάπλαση Α.Ε.“, προχωράμε στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ιδεών, μια παρέμβαση στρατηγικής σημασίας για τον αστικό ιστό και το ιστορικό κέντρο. Έχουν κατατεθεί 15 προτάσεις και έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον περίπου 200 επιστήμονες. Η αξιολόγηση αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος Αυγούστου. Στόχος μας είναι η ανάδειξη του τεράστιου μνημειακού αποθέματος της πόλης μέσα από μια ανοιχτή διαδικασία διαβούλευσης με τους πολίτες. Η εξαιρετική συνεργασία μας με τον Δήμο αποδίδει καρπούς, δρομολογώντας εξειδικευμένες μελέτες και αναπλάσεις που θα αναβαθμίσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων, συνδέοντας το παρελθόν της Θεσσαλονίκης με το σύγχρονο πρόσωπό της».
Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, εξέφρασε την πλήρη ικανοποίησή του και τις θερμές ευχαριστίες του για την ταχεία εξέλιξη, τονίζοντας ότι η συνεργασία Υπουργείου και Δήμου εγγυάται τη ριζική αναβάθμιση του ιστορικού κέντρου της πόλης.
