Bei den Rettungsgrabungen, die seit 2024 von der Ephorie für Altertümer von Ostattika im Rahmen des archäologischen Teilprojekts des Projekts „Anordnung – Abgrenzung des Rafina-Bachs“ durchgeführt werden, wurde ein äußerst wichtiges Grubengrab aus der frühen Bronzezeit (3200–2000 v. Chr.) entdeckt.
Aktuell/Kunst & Kultur – Das Pithos wurde in einer Grube im Lehmboden des südlichen Bachufers platziert. Es ist 1,74 m hoch, besitzt horizontale Griffe im Bauchbereich sowie die charakteristische seilartige Reliefverzierung an Hals und Griffen. Seine Öffnung war mit einer massiven, halbkreisförmigen Mauer aus Flusskieseln verschlossen, während zwei große Steine mit kleineren Platten dazwischen Scheintüren zum Inneren des Gefäßes bildeten, die mit Pilastern und einer Schwelle versehen waren. Im Inneren fand man auf einer Schicht aus Sand und Kieseln die Knochen zweier Personen, bedeckt von großen Steinen, die fast den gesamten verfügbaren Raum einnahmen. Zu den Beigaben gehören eine Bronzezange, eine ovale Steinplatte (Tisch), Obsidianspitzen und Gefäße. Die besondere Sorgfalt bei der Gestaltung des Monuments zeugt vom Respekt vor den Toten. Dieses isolierte Grab bietet trotz der Existenz organisierter Friedhöfe aus der gleichen Zeit in Tsepi und Mati Marathonas, Agios Kosmas Ellinikos und Asteria Glyfadas wertvolle Hinweise auf die Vielfalt der Bestattungsbräuche des 3. Jahrtausends v. Chr. in Attika sowie auf kykladische und östliche Einflüsse.
Etwa zwei Meter südöstlich der Grube wurde eine große, kreisrunde Grube mit langjähriger Nutzung und Brandspuren entdeckt. Im oberen Bereich fand man ein Stierschädel (Bukranium) sowie Keramik und Bronzemünzen aus historischer Zeit. Nahe dem Boden, auf einer dicken Brandschicht, entdeckte man ein Pferdeskelett und Knochen kleinerer Tiere. Die archäologische Untersuchung soll in Kombination mit zooarchäologischen und naturwissenschaftlichen Analysen Aufschluss über mögliche rituelle Praktiken mit Tieropfern sowie die zeitlose Heiligkeit des Ortes geben.
Fünfundsiebzig Jahre nach der Entdeckung der frühbronzezeitlichen Siedlungen im Bereich des alten Hafens (El. Venizelos-Platz) und auf der Halbinsel Askitario durch Dimitrios Theocharis liefern jüngste Funde an den Ufern des Baches neue Erkenntnisse über die soziale Organisation und die posthume Wahrnehmung der Gemeinschaften von Rafina. (opm)
Σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα στη Ραφήνα Αττικής
Κατά τις σωστικές ανασκαφές που πραγματοποιεί από το 2024 η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής στο πλαίσιο του αρχαιολογικού υποέργου στο έργο «Διευθέτηση – Οριοθέτηση Ρέματος Ραφήνας», αποκαλύφθηκε μια εξαιρετικά σημαντική ταφή σε πίθο, που χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3200–2000 π.Χ.).
Ο πίθος είχε τοποθετηθεί σε λάκκο διανοιγμένο στο αργιλόχωμα της νότιας όχθης του ρέματος. Έχει ύψος 1,74 μ., φέρει οριζόντιες λαβές στη ζώνη της κοιλιάς, καθώς και τη χαρακτηριστική σχοινοειδή ανάγλυφη διακόσμηση γύρω από τον λαιμό και τις λαβές. Το στόμιό του σφραγιζόταν από ισχυρό ημικυκλικό τοίχο κατασκευασμένο από ποταμίσιες κροκάλες, ενώ δύο μεγάλοι λίθοι με μικρότερους πλακοειδείς ανάμεσά τους σχημάτιζαν ψευδόθυρα προς το εσωτερικό του αγγείου με παραστάδες και κατώφλι. Στο εσωτερικό του, πάνω σε στρώμα από άμμο και βότσαλα, βρέθηκαν οστά από δύο ανθρώπους, καλυμμένα από μεγάλους λίθους που καταλάμβαναν σχεδόν όλο τον διαθέσιμο χώρο. Στα κτερίσματα περιλαμβάνονται χάλκινη λαβίδα, ωοειδής πλακοειδής λίθος (τράπεζα), αιχμές οψιανού και αγγεία. Η ιδιαίτερη φροντίδα στη διαμόρφωση του μνημείου αντανακλά τον σεβασμό προς τους νεκρούς. Η απομονωμένη αυτή ταφή, παρά την ύπαρξη οργανωμένων νεκροταφείων της ίδιας περιόδου στο Τσέπι και το Μάτι Μαραθώνα, τον Άγιο Κοσμά Ελληνικού και τα Αστέρια Γλυφάδας, προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για την ποικιλία των ταφικών εθίμων της 3ης χιλιετίας στην Αττική, όπως επίσης για τις κυκλαδικές και ανατολικές επιρροές.
Σε απόσταση περίπου 2 μ. νοτιοανατολικά του πίθου εντοπίστηκε μεγάλος κυκλικός λάκκος με μακρόχρονη χρήση και ίχνη καύσης. Στο άνω τμήμα του βρέθηκε βουκράνιο μαζί με κεραμική και χάλκινα νομίσματα ιστορικών χρόνων, ενώ κοντά στον πυθμένα, πάνω σε παχύ στρώμα καύσης, αποκαλύφθηκαν σκελετός ιπποειδούς και οστά μικρότερων ζώων. Η αρχαιολογική μελέτη σε συνδυασμό με τη ζωοαρχαιολογική και τις αναλύσεις των φυσικών επιστημών, αναμένεται να φωτίσει πιθανές τελετουργικές πρακτικές με θυσίες ζώων, καθώς και τη διαχρονική ιερότητα του χώρου.
Εβδομήντα πέντε χρόνια μετά την αποκάλυψη από τον Δημήτριο Θεοχάρη των οικισμών της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στην περιοχή του παλαιού λιμένα (πλατεία Ελ. Βενιζέλου) και στη χερσόνησο του Ασκηταριού, τα πρόσφατα ευρήματα στις όχθες του ρέματος προσφέρουν νέα δεδομένα για την κοινωνική οργάνωση και τις μεταθανάτιες αντιλήψεις των κοινοτήτων της Ραφήνας. (opm)
