Kulturministerin Lina Mendoni eröffnete die Gruppenausstellung „Weibliche Engel“ im Museum „Elytis House“ in Plaka.
Athen – Die Ausstellung beleuchtet die zentrale Bedeutung des Weiblichen im Werk von Odysseas Elytis als archetypisches Symbol für Stärke und Erneuerung. Gezeigt werden 50 Gemälde und Skulpturen, darunter 20 Werke von Odysseas Elytis selbst. 13 Künstlerinnen und Künstler beteiligen sich mit Arbeiten, die die poetische und visuelle Welt des Nobelpreisträgers widerspiegeln. Manuskripte, Fotografien, Dokumente und Bücher aus der Sammlung des Dichters rahmen die Exponate ein.
Die Kulturministerin Lina Mendoni erklärte in ihren Grußworten: Mädchen sind in Elytis’ Werk unbestreitbar und kraftvoll präsent. Sie wirken in seinen poetischen und visuellen Arbeiten wie eine fruchtbare, traumhafte Kraft: „Iris Maria Nefeli / grün in den großen Kaufhäusern der Moderne / violett in den Untergrundcafés / rot bei den Beerdigungen der Armen“ – dies sind die unzähligen Formen, die der Dichter seinen weiblichen Engeln verleiht. Engel so irdisch wie „Die Mädchen“ in „Offene Papiere“: „Ein Stein, eine Pflanze, ein Mädchen – wenn sie im Innersten ein eigenes Leben führen, unabhängig von der Unruhe oder Ruhe ihrer Oberfläche, bedeutet dies bereits, dass Poesie und Kunst im Allgemeinen uns den falschen Eindruck vermitteln, sie würden dem Leben etwas hinzufügen, es verändern oder gar übertreffen, während sie in Wirklichkeit nichts anderes tun, als einen Teil seines tiefsten Wesens zu offenbaren oder, schlicht und einfach, mit instinktiver Nachahmungsfähigkeit, seine wundersame Funktion wiederzugeben.“ Das Mädchen ist, wie jedes Element der Natur, in Elytis’ Werk der Schlüssel zur Suche nach einem Teil des Wesens des Lebens. Diese Ausstellung ist keine Eine umfassende Auseinandersetzung mit Elytis‘ poetischem Universum – wie wäre das möglich? – ist vielmehr eine Reise in seinen Dialog mit den Werken und Bestrebungen führender bildender Künstler, mit denen er den gleichen thematischen Kern teilt. Der Dialog mit einigen von ihnen ist denkbar und wird im Nachhinein rekonstruiert. Mit anderen jedoch, den heute Anwesenden, war der Dialog real. Manche bewunderte er, andere kannte er gut, und einigen widmete er seine Texte – man denke nur an das Epimeter von „Offene Blätter“ und seine verwandten Texte.
Die Dichterin Ioulita Iliopoulou, Direktorin des Museums, erklärte: „Ziel ist es, durch Feingefühl die einzigartige Bildsprache jedes Künstlers, das Konzept des vitalen weiblichen Elements, darzustellen. Ein Konzept, das archetypisch im Werk des Dichters wirkt und mit Zartheit, Abstraktion und der Farbkraft von Elytis geschildert wird, während es in seinen Schriften oft die vielen Facetten einer Urkraft annimmt. Die Mädchen, die Gefäße der Mysterien von Axion Esti, ein scharfsinniges Mädchen, eine wahre Bedrohung der Zukunft, Maria Nefeli, die Tochter des Kalenders, die vom Wind Gepeitschte und die Göttin mit dem purpurnen Band, ein venezianisches Mädchen, aber auch die Göttin Phyto, in den spirituellsten Darstellungen verkörpert das Mädchen ein ästhetisches Symbol unbezwingbarer Kraft, Unschuld, einfacher, konzentrierter Empfindungen, einer wundersamen Verschmelzung heterogener Elemente, der Transformation und Neuschöpfung des Lebens.“
Der Kurator der Ausstellung, Takis Mavrotas, erklärte: Die thematische Ausstellung „Weibliche Engel“ ist Ausdruck unserer vielfältigen Verbundenheit mit dem intellektuellen und künstlerischen Erbe des Dichters Odysseas Elytis. Fünfzig Gemälde und Skulpturen in verschiedenen Größen nähern sich der weiblichen Gestalt und verewigen mit der Hand der Maler und Bildhauer die Liebe zum schönen Geschlecht. Mädchen und Frauen, die die Überzeugung bestärken, dass sie das Fundament unserer Weltwahrnehmung bilden. Es ist eine vertraute Welt für die Sinne, mit stilisierten Darstellungen zarter Formen im Reich der Freude und Leidenschaft, fernab von Trauer und Verfall. Es ist, als ob ihre Schöpfer Petrarcas Gedanken lauschten: „Ich weiß, wie ich folgen soll, wenn ich vor meinem Feuer fliehe, ich erstarre, wenn ich es sehe, als fehle es, mein Verlangen brennt.“
Neben Werken von Odysseas Elytis sind Werke von Henri Matisse, Henri Laurens, Gerasimos Steris, Christos Kapralos, Yannis Tsarouchis, Orestis Kanellis, George Mavroidis, Yannis Moralis, George Sikeliotis, Kostas Paniaras, Alekos Fasianos, Theodore Papagiannis und Alexis Veroukas zu sehen.
In den ersten beiden Betriebsjahren konnte das Museum 13.000 Besucher, darunter 1.500 Studenten, begrüßen, während 2.500 Zuschauer die 42 Veranstaltungen besuchten, die im Museum stattfanden. (opm)
«Θήλεις Άγγελοι» στο «Σπίτι του Ελύτη», στην Πλάκα
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη εγκαινίασε την περιοδική ομαδική έκθεση «Θήλεις Άγγελοι» στο Μουσείο «Σπίτι του Ελύτη», στην Πλάκα.
Η έκθεση αναδεικνύει το ζωτικό θηλυκό στοιχείο στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη, ως αρχετυπικό σύμβολο δύναμης και αναδημιουργίας. Στην έκθεση παρουσιάζονται 50 έργα ζωγραφικής και γλυπτικής, από τα οποία τα 20 είναι έργα του Οδυσσέα Ελύτη. Συμμετέχουν 13 καλλιτέχνες, με έργα που συνομιλούν με το ποιητικό και εικαστικό σύμπαν του νομπελίστα δημιουργού. Χειρόγραφα, φωτογραφίες, ντοκουμέντα και βιβλία από τη συλλογή του ποιητή, πλαισιώνουν τα εκθέματα.
Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, στον χαιρετισμό της ανέφερε:
«Τα κορίτσια έχουν κραταιά και αδιαφιλονίκητη παρουσία στο έργο του Ελύτη, καθώς αποτελούν μία γονιμοποιητική, ονειρική παρουσία στο ποιητικό αλλά και στο εικαστικό έργο του: „Ίρις Μαρία Νεφέλη/ πράσινη στα μεγάλα καταστήματα των νεωτερισμών/ μενεξεδιά στα υπόγεια καφενεία/ κόκκινη στις κηδείες των φτωχών“, είναι τις μύριες μορφές που ο ποιητής δίνει στους θήλεις αγγέλους του. Άγγελοι τόσο γήινοι, όπως „Τα κορίτσια“ των „Ανοιχτών Χαρτιών“: „Μια πέτρα, ένα φυτό, ένα κορίτσι, αν κατά βάθος έχουνε δική τους ζωή, ανεξάρτητη από την ταραχή ή την αταραξία της επιφάνειάς τους, ετούτο σημαίνει κιόλας ότι η Ποίηση, και γενικά η Τέχνη, μας δημιουργούν σφαλερά την εντύπωση ότι προσθέτουνε ή παραλλάζουνε ή ξεπερνούνε τη ζωή, ενώ, στην πραγματικότητα, δεν κάνουν παρά ν‘ αποκαλύπτουν ένα μέρος, από τη βαθύτερη ουσία της, ή ν‘ αποδίδουν, απλά και μόνο, με μιαν ένστικτη μιμητική ικανότητα, τη θαυμαστή λειτουργία της“. Το κορίτσι, όπως κάθε στοιχείο της φύσης, είναι στο έργο του Ελύτη το κλειδί για να ψαύσουμε ένα μέρος της ουσίας της ζωής. Η παρούσα έκθεση δεν αποτελεί μία εξαντλητική καταβύθιση στο ποιητικό σύμπαν του Ελύτη -άλλωστε πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό;- αλλά ένα ταξίδι στον διάλογό του με έργα και αναζητήσεις κορυφαίων εικαστικών, με τους οποίους μοιράζεται τον ίδιο θεματικό πυρήνα. Ο διάλογος, με ορισμένους από αυτούς, είναι νοητός και ανασυστήνεται εκ των υστέρων. Με άλλους, όμως, τους παρόντες εδώ σήμερα, ο διάλογος ήταν υπαρκτός. Κάποιους τους θαύμαζε, άλλους γνώριζε στενά και σε ορισμένους αφιέρωσε κείμενά του -για εκείνους που θα ανατρέξουν στο Επίμετρο των „Ανοιχτών Χαρτιών“ και στα σχετικά του κείμενα».
Η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, διευθύντρια του Μουσείου, ανέφερε:
«Στόχος να εικονιστεί, μέσα από την ευαισθησία, το ξεχωριστό ιδίωμα του κάθε καλλιτέχνη, η έννοια του ζωτικού θηλυκού στοιχείου. Μια έννοια που στο έργο του ποιητή λειτουργεί αρχετυπικά, που εικονίζεται με τρυφερότητα, αφαίρεση αλλά και με τη χρωματική ρώμη του Ελύτη, ενώ συχνά στα γραπτά του παίρνει τις πολλές όψεις μιας αρχέγονης δύναμης. Τα κορίτσια, τα αγγεία των μυστηρίων του Άξιον Εστί, ένα κορίτσι οξύ, αληθινή απειλή του μέλλοντος η Μαρία Νεφέλη, ανεμόεσσα η κόρη του Ημερολογίου και θεούλα με τη μώβ κορδέλα, κορίτσι βενέτικο, αλλά και θεά Φυτώ, στις πιο πνευματικές αποτυπώσεις, το κορίτσι αποτελεί ένα αισθητικό σύμβολο ακατάβλητης δύναμης, αθωότητας, απλών συμπυκνωμένων αισθήσεων, θαυμαστής σύμπτυξης ετερόκλητων στοιχείων, μεταμόρφωσης και αναδημιουργίας της ζωής».
Ο επιμελητής της έκθεσης, Τάκης Μαυρωτάς, δήλωσε:
«Η θεματική έκθεση „Θήλεις Άγγελοι“ εκφράζει το πολλαπλό μας χρέος απέναντι στην πνευματική και καλλιτεχνική παρακαταθήκη του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη. Πενήντα μικρά και μεγάλα έργα ζωγραφικής και γλυπτικής προσεγγίζουν εκείνη τη γυναικεία μορφή, η οποία με το χέρι του ζωγράφου ή του γλύπτη μνημειώνει τον έρωτα για το ωραίο φύλο. Κόρες και γυναίκες, που δυναμώνουν την πεποίθηση ότι αποτελούν τη στέρεα βάση της αντίληψης του κόσμου μας. Πρόκειται για ένα οικείο περιβάλλον αισθήσεων, με σχηματοποιημένες απεικονίσεις τρυφερών μορφών στον χώρο της χαράς και του πάθους, απόμακρων από το πένθος και τη φθορά. Είναι σαν οι δημιουργοί τους να ακούν τον στοχασμό του Πετράρχη: „Ξέρω ν‘ ακολουθώ σαν φεύγω να γλιτώσω απ‘ τη φωτιά μου, παγώνω όταν τη βλέπω σαν λείπει, ο πόθος μου φλογίζει“».
Εκτός από έργα του Οδυσσέα Ελύτη, εκτίθενται έργα των Henri Matisse, Henri Laurens, Γεράσιμου Στέρη, Χρήστου Καπράλου, Γιάννη Τσαρούχη, Ορέστη Κανέλλη, Γιώργου Μαυροΐδη, Γιάννη Μόραλη, Γιώργου Σικελιώτη, Κώστα Πανιάρα, Αλέκου Φασιανού, Θόδωρου Παπαγιάννη και Αλέξη Βερούκα.
Στα δύο πρώτα χρόνια λειτουργίας του, το Μουσείο έχει υποδεχθεί 13.000 επισκέπτες, 1.500 μαθητές, ενώ 2.500 θεατές έχουν παρακολουθήσει τις 42 εκδηλώσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στον χώρο.
