Das Kulturministerium treibt die Modernisierung des Archäologischen Museums in Vathy auf Ithaka voran und plant dessen Wiedereröffnung.
Aktuell – Das Projekt zur Neugestaltung der Ausstellungen ist Teil eines Gesamtprojekts zur Verbesserung der Museumsinfrastruktur der Insel sowie zur Konservierung der Fresken in den nachbyzantinischen Kirchen der Darstellung der Panagia Maroulatiki in Perachori und der Theotokos Evangelistria und Agios Gerasimos in Exogi. Das Projekt, das von der Ephorie für Altertümer von Kefalonia und Ithaka durchgeführt wird, verfügt über ein Gesamtbudget von über 450.000 Euro. Es wird aus nationalen Mitteln des Kulturministeriums und aus dem Regionalen Operationellen Programm „Ionische Inseln – Nationaler Forschungsrahmenplan 2014–2020 und 2021–2027“ finanziert.
Die Kulturministerin Lina Mendoni erklärte: „Nach einer Inspektion auf der Insel wurden die Modernisierungsarbeiten am Gebäude, die Verbesserung der Barrierefreiheit und die Neupräsentation der Museumssammlung als notwendig erachtet. Ziel ist es, den Museumsbetrieb, den Zugang zu den Räumlichkeiten sowie die korrekte Präsentation und das Verständnis der Exponate zu verbessern. Die Neupräsentation der archäologischen Sammlung – in modernen, international anerkannten museologischen Begriffen – soll die historische und symbolische Bedeutung Ithakas hervorheben und der Öffentlichkeit ein umfassendes, barrierefreies und hochwertiges Museumserlebnis bieten. Das Gebäude des Archäologischen Museums in der traditionellen Siedlung Vatheos auf Ithaka ist ein Wahrzeichen der Insel. Nach Abschluss der Restaurierungsarbeiten wurde das Museum im August 2023 mit freiem Eintritt wiedereröffnet und präsentierte die Sonderausstellung „Auf den Spuren Homers: Der Adler in Ithaka und die griechische Renaissance“. Anhand ausgewählter Antiquitäten und Bildmaterialien wurde die Bedeutung des Adlerheiligtums und seine Verbindung zur homerischen Tradition verdeutlicht. Die zentrale Achse Das Thema der Neuausstellung lautet „Ithaka: Das globale Symbol“. Es hebt den Inselcharakter Ithakas, die zeitlose Verbundenheit mit dem Meer und seine geografische Lage im Ionischen Archipel hervor. Von der frühen Bronzezeit bis zur Spätantike wird Ithaka als Ort des Aufbruchs und der Heimkehr, als Bezugspunkt der Odyssee, aber auch als Ort kreativer Verschmelzung verschiedener Einflüsse mit einer lebendigen und unverwechselbaren lokalen Tradition präsentiert.
Die Dauerausstellung des Archäologischen Museums ist in sechs Abschnitte gegliedert, die von der Chronologie über die politische Organisation Ithakas bis hin zum Heiligtum des Odysseus reichen und eine Fläche von ca. 185 m² umfassen. Die Abschnitte lauten: 1. Einführung – Chronologie, 2. Ithaka, die „glückverheißende“ Insel, 3. Die Odysseus-Tradition, 4. Der Beginn der Zivilisation, 5. Die Entstehung eines globalen Symbols, 6. Der Staat Ithaka: Die Stadt bis zum Ende der Antike. Der Ausstellungsrundgang beginnt mit dem Einführungsbereich im Empfangsgebäude, setzt sich entlang der Säle des Ostflügels fort und endet mit dem letzten Abschnitt, der sich geradlinig entlang des Korridors erstreckt. Besonderer Wert wird auf Barrierefreiheit gelegt. Ein Aufzug ermöglicht den barrierefreien Zugang für Menschen mit Behinderungen, und es stehen barrierefreie Sanitäranlagen zur Verfügung. Das museografische Design zielt darauf ab, eine einheitliche morphologische Identität zu schaffen, um funktionale und ästhetische Mängel des Gebäudes zu beseitigen und moderne Ausstellungsmedien, Beleuchtung und digitale Anwendungen zu nutzen.
Das Archäologische Museum von Vathi wurde in den 1960er- und 1970er-Jahren auf einem Grundstück gegründet, das die Gemeinde Ithaka dem Kulturministerium überlassen hatte. Es befindet sich innerhalb der traditionellen Siedlung, unweit des Marktplatzes und der Küstenstraße. Das ebenerdige Gebäude umfasst eine Fläche von 410 m². Im Inneren gliedert es sich in drei zusammenhängende Räume: Ausstellungsräume, Empfangsbereich, Büro des Museumswärters, Büro und Wohnung des Kurators, Sanitärräume, Labore, Lagerräume und Bereiche für wissenschaftliche Besucher. (opm)
Αναβαθμίζεται πλήρως το Αρχαιολογικό Μουσείο της Ιθάκης
Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρεί στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του Αρχαιολογικού Μουσείου στο Βαθύ της Ιθάκης, ως καθοριστικό βήμα για την επαναλειτουργία του. Το έργο της επανέκθεσης του Μουσείου εντάσσεται στο συνολικό έργο βελτίωσης των μουσειακών υποδομών στο νησί, τη συντήρηση των τοιχογραφιών στους μεταβυζαντινούς ναούς Εισοδίων της Παναγίας Μαρουλάτικης, στον οικισμό Περαχώρι, και στους ναούς της Θεοτόκου Ευαγγελίστριας και του Αγίου Γερασίμου, στον οικισμό Εξωγής. Το έργο, το οποίο θα εκτελεστεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης, είναι συνολικού προϋπολογισμού άνω των 450.000 ευρώ. Χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού και από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ιόνια Νησιά – ΕΣΠΑ 2014–2020 και 2021-2027».
Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Μετά από αυτοψία που πραγματοποιήσαμε στο νησί κρίθηκαν αναγκαία τα έργα της κτηριακής αναβάθμισης, της βελτίωσης της προσβασιμότητας και της επανέκθεσης της συλλογής του Μουσείου, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας του, της πρόσβασης στους χώρους του αλλά και την ορθότερη ανάδειξη και κατανόηση των εκθεμάτων του. Στην επανέκθεση της αρχαιολογικής συλλογής -με σύγχρονους, διεθνώς αποδεκτούς μουσειολογικούς όρους- επιτυγχάνεται η ανάδειξη της ιστορικής και συμβολικής σημασίας της Ιθάκης, καθώς και η παροχή μιας ολοκληρωμένης, προσβάσιμης και υψηλού επιπέδου μουσειακής εμπειρίας, στο κοινό. Το κτήριο του Αρχαιολογικού Μουσείου, στον παραδοσιακό οικισμό του Βαθέως, στην Ιθάκη, αποτελεί τοπόσημο του νησιού. Το Μουσείο επαναλειτούργησε, τον Αύγουστο του 2023 με ελεύθερη είσοδο, μετά την ολοκλήρωση των έργων κτηριακής αποκατάστασης, φιλοξενώντας την προσωρινή έκθεση „Στα ίχνη του Ομήρου: Ο Αετός στην Ιθάκη και η Ελληνική Αναγέννηση“. Με επιλεγμένες αρχαιότητες και εποπτικό υλικό αναδείχθηκε η σημασία του ιερού του Αετού και η σύνδεσή του με την ομηρική παράδοση. Κεντρικός άξονας της επανέκθεσης αποτελεί η θεματική „Ιθάκη: Το παγκόσμιο σύμβολο“, που αναδεικνύει τον νησιωτικό χαρακτήρα της, τη διαχρονική σχέση της Ιθάκης με τη θάλασσα και τη γεωγραφική της θέση στο αρχιπέλαγος του Ιονίου. Από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού έως και την Ύστερη Αρχαιότητα, η Ιθάκη προβάλλεται ως τόπος αναχώρησης και επιστροφής, ως σημείο αναφοράς της Οδύσσειας, αλλά και ως χώρος δημιουργικής αφομοίωσης επιρροών, με ακμαία και διακριτή τοπική παράδοση».
Η μόνιμη έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου οργανώνεται σε έξι ενότητες, από το χρονολόγιο έως την πολιτειακή οργάνωση της Ιθάκης και το ιερό του Οδυσσέα, καταλαμβάνοντας εμβαδόν 185 τ.μ. περίπου. Οι ενότητες είναι οι εξής: 1. Εισαγωγή – Χρονολόγιο 2. Ιθάκη, νήσος „ευδείελος“ 3. Η οδυσσειακή παράδοση 4. Η αυγή του πολιτισμού 5. Η γένεση ενός παγκόσμιου συμβόλου 6. Ιθακησίων Πολιτεία: Η Πόλη μέχρι το τέλος της Αρχαιότητας. Η εκθεσιακή πορεία εκκινεί με την εισαγωγική ενότητα στον χώρο υποδοχής του κτηρίου, συνεχίζεται ακολουθώντας τη διάταξη των αιθουσών της ανατολικής πτέρυγας και ολοκληρώνεται με την τελευταία ενότητα που αναπτύσσεται γραμμικά επί του διαδρόμου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσβασιμότητα, με εξασφάλιση πλήρους πρόσβασης σε άτομα με αναπηρία μέσω αναβατορίου, συνεπίπεδη κίνηση σε όλους τους εκθεσιακούς χώρους και διαμόρφωση κατάλληλων χώρων υγιεινής. Ο μουσειογραφικός σχεδιασμός επιδιώκει τη δημιουργία μιας ενιαίας μορφολογικής ταυτότητας, προκειμένου να αρθούν λειτουργικές και αισθητικές αστοχίες του κτηρίου και να αξιοποιηθούν σύγχρονα εκθεσιακά μέσα, φωτισμός και ψηφιακές εφαρμογές.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Βαθέως ιδρύθηκε τη δεκαετία 1960-1970, σε οικόπεδο, που παραχώρησε ο Δήμος Ιθάκης στο Υπουργείο Πολιτισμού. Βρίσκεται εντός του παραδοσιακού οικισμού, σε μικρή απόσταση από την πλατεία και τον παραλιακό δρόμο. Πρόκειται για ισόγειο κτήριο, εμβαδού 410 τ.μ. Εσωτερικά αρθρώνεται σε τρεις συνεχόμενες αίθουσες – εκθεσιακούς χώρους, χώρο υποδοχής, γραφείο φυλάκων, γραφείο και κατοικία επιμελητού, χώρους υγιεινής, εργαστήρια, αποθήκη και χώρους φιλοξενίας επιστημονικών επισκεπτών.
