Bei einer Rettungsgrabung der Ephorie für Altertümer von Phthiotis und Evrytania an den Osthängen des Kifisida-Sees (Kopaida), 6 km nördlich des Heiligtums des Apollon Ptoos und des antiken Akraiphia, wurden bemerkenswerte Funde gemacht.
Aktuell – Die Ausgrabungen werden von der Archäologin der Ephorie für Altertümer, Maria Papageorgiou, sowie den Archäologinnen Niki Mitropoulou, Elisabeth Vergeraki und Elena Tzimoulia unter der Leitung der Ephorin Efthymia Karantzali und des stellvertretenden Leiters der Abteilung für Prähistorische und Klassische Altertümer, Aristeas Papastathopoulou, durchgeführt. Die archäologischen Rettungsgrabungen begannen anlässlich des Baus eines Photovoltaikparks durch die Firma METKA ATE, eine Tochtergesellschaft von Metlen Energy & Metals, und werden fast vollständig von der Mytilene-Gruppe finanziert.
Ein Friedhof aus der archaischen und klassischen Zeit sowie architektonische Überreste einer befestigten Siedlung aus derselben Epoche wurden entdeckt. Der Ort ist auf alten Karten als „Spitia-Katavothra“ verzeichnet. Der Friedhof ist in Gruppen angelegt und besteht aus Grubengräbern, Scheiterhaufen und Ziegelgräbern. Die archäologischen Forschungen dauern an, doch die bisher untersuchten 40 Gräber zeugen vom hohen Lebensstandard und dem sozialen Status der landbesitzenden Bewohner dieser böotischen Siedlung am Flussufer.
„Die Dame mit dem umgedrehten Diadem.“
Besonders beeindruckend ist das „Grab der Dame mit dem umgedrehten Diadem“, das aus der zweiten Hälfte des 7. Jahrhunderts v. Chr. stammt und Teil einer Gruppe von drei Grubengräbern ist. Die Bestattung der Dame, nach vorläufiger Untersuchung der Zahnreste, gehört einer erwachsenen Frau im Alter von 20 bis 30 Jahren. Ihr wurde als Symbol ihrer Überlegenheit und Stellung ein imposantes, bronzenes Diadem mit Bändern aufgesetzt, das mit einer großen Rosette in Form einer Sonne in der Mitte der Stirn gekrönt war. Das kunstvolle Diadem ist in Relieftechnik gefertigt und trägt die damals übliche Dekoration mit einander zugewandten heraldischen Löwenpaaren, männlichen und weiblichen Löwen – Tiere, die königliche Macht und Autorität schlechthin symbolisieren. Das Diadem wurde der Verstorbenen jedoch umgedreht aufgesetzt, sodass die Löwen liegen und sich das Schlachtornament am unteren Ende befindet. In der Neuzeit symbolisiert die umgedrehte Königskrone den Rücktritt oder Sturz des Monarchen und markiert in jedem Fall den Verlust seiner Macht und Stellung. Die Bestattung der Adligen ist chronologisch Teil des soziopolitischen Übergangskontexts der Mitte des 7. Jahrhunderts v. Chr., einer Zeit, in der das System der erblichen Königsherrschaft erschüttert wurde und der Aufstieg des Adels in der Folgezeit zur Vorherrschaft der Oligarchie und des aristokratischen Systems führte. Die Stellung, das Prestige und der Reichtum der betreffenden Bestattung werden durch die zahlreichen Bronzebeigaben belegt. Die Fülle der Gaben ist beeindruckend. Besonders hervorzuheben sind die beiden übergroßen Schnallen böotischer Art mit eingravierter geometrischer Pferdeverzierung, die Halskette mit einem großen vasenförmigen Periaptos, die Knochen- und Elfenbeinperlen, die Bernstein-Voten, die laminierten Rosetten, die Kupferohrringe, das Psellia (Armband) und die Spiralringe, die sie an allen Fingergliedern trug.
In derselben Gräbergruppe wurde das Grab eines etwa vierjährigen Mädchens gefunden, das mit einem bronzenen Diadem mit eingelegten Rosetten gekrönt war. Das Grab stammt aus derselben Zeit der frühen archaischen Periode und war reich mit ähnlichem Schmuck wie das der adligen Frau ausgestattet, was möglicherweise auf eine Verwandtschaft zwischen ihnen hindeutet.
Auch andere Gräber bargen bemerkenswerte Funde, darunter das Frauengrab aus der Mitte des 6. Jahrhunderts v. Chr., das einen Becher des „sianischen Typs“ mit Hahnenmotiven und eine dreipassförmige Oinochoe mit Darstellungen mythischer Wesen und dem Gott Hermes als „psychischem Boten“ enthielt. Zu den Funden aus dem Gräberfeld zählen außerdem bronzene Nabelschnurfläschchen sowie schwarzfigurige und schwarzschriftbeschriftete Gefäße, die mit der Keramikwerkstatt von Akraiphia in Verbindung gebracht werden. (opm)
Εντυπωσιακές ταφές των αρχαϊκών χρόνων στην Φθιώτιδα – Η αρχόντισσα με το ανεστραμμένο διάδημα
Αξιόλογα ευρήματα προέκυψαν κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφικής έρευνας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φθιώτιδας και Ευρυτανίας στις ανατολικές υπώρειες της λίμνης Κηφισίδας(Κωπαΐδας), 6 χλμ. βορείως του Ιερού του Απόλλωνος Πτώου και της αρχαίας Ακραιφίας.
Οι ανασκαφές πραγματοποιούνται από την αρχαιολόγο της ΕΦΑΦΕΥ Μαρία Παπαγεωργίου και τους αρχαιολόγους Νίκη Μητροπούλου, Ελισάβετ Βεργεράκη και Έλενα Τζημούλια, υπό τη διεύθυνση της Προϊσταμένης της Εφορείας κ. Ευθυμίας Καράντζαλη και της Αν. Προϊσταμένης του Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κ. Αριστέας Παπασταθοπούλου. Η σωστική αρχαιολογική έρευνα άρχισε με αφορμή την κατασκευή φωτοβολταϊκού πάρκου της εταιρείας METKA ATE, θυγατρικής της Metlen Energy & Metals και χρηματοδοτείται σχεδόν εξολοκλήρου από τον Όμιλο Μυτιληναίου.
Εντοπίσθηκε νεκροταφείο αρχαϊκών και κλασικών χρόνων και αρχιτεκτονικά κατάλοιπα οχυρωμένου οικισμού της ίδιας εποχής . Η θέση σημαίνεται σε παλαιούς χάρτες ως «Σπίτια-Καταβόθρα». Το νεκροταφείο αναπτύσσεται κατά συστάδες και αποτελείται από λακκοειδείς τάφους, ταφικές πυρές και κεραμοσκεπείς τάφους. Η αρχαιολογική έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη αλλά από τους (40) τάφους που έχουν ερευνηθεί τεκμηριώνεται το υψηλό βιοτικό επίπεδο και η κοινωνική θέση των γαιοκτημόνων κατοίκων του παρόχθιου βοιωτικού οικισμού.
«Η αρχόντισσα με το ανεστραμμένο διάδημα».
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η «Ταφή της αρχόντισσας με το ανεστραμμένο διάδημα», που χρονολογείται στο β΄ μισό του 7ου αι. π. Χ. και αποτελεί μέρος μιας συστάδας τριών λακκοειδών τάφων. Η ταφή της αρχόντισσας σύμφωνα με την προκαταρκτική εξέταση των οδοντικών καταλοίπων, ανήκει σε ενήλικη γυναίκα 20-30 ετών. Στην κεφαλή της είχε τοποθετηθεί τελετουργικά, ως σύμβολο της υπεροχής και του αξιώματός της, εντυπωσιακό χάλκινο ταινιωτό διάδημα με επίστεψη μεγάλου ρόδακα, «εν είδει ήλιου» στο κέντρο του μετώπου. Το περίτεχνο διάδημα είναι κατασκευασμένο με την έκκρουστη τεχνική και φέρει τρέχουσα διακόσμηση αντωπών ζευγών εραλδικών λεόντων, αρσενικού και θηλυκού γένους, ζώων που κατεξοχήν συμβολίζουν τη βασιλική δύναμη και εξουσία. Ωστόσο το διάδημα είχε τοποθετηθεί στην κεφαλή της νεκρής ανεστραμμένο με τους λέοντες σε ύπτια θέση και το κόσμημα πλοχμού στο κάτω άκρο του. Στη σύγχρονη εποχή το στέμμα του βασιλιά φορεμένο ανεστραμμένο, συμβολίζει την παραίτηση ή την πτώση του μονάρχη, και σε κάθε περίπτωση σηματοδοτεί την απώλεια της εξουσίας και του αξιώματός του. Η ταφή της αρχόντισσας εντάσσεται χρονολογικά στο μεταβατικό κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο των μέσων του 7ου αι. π. Χ., περίοδο κατά την οποία είχε κλονισθεί το πολίτευμα της πατροπαράδοτης κληρονομικής βασιλείας και η άνοδος των αρίστων ευγενών οδήγησε κατά την επόμενη περίοδο στην επικράτηση της ολιγαρχίας και του αριστοκρατικού πολιτεύματος. Το αξίωμα, το κύρος και ο πλούτος της εν λόγω ταφής αποδεικνύεται από τα πολυάριθμα χάλκινα κτερίσματα. Εντυπωσιακό είναι το πλήθος των κτερισμάτων, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν οι δυο υπερμεγέθεις πόρπες βοιωτικού τύπου με εγχάρακτη γεωμετρική διακόσμηση αλόγων, το περιδέραιο με μεγάλο αγγειόσχημο περίαπτο, οι οστέινες, ελεφαντοστέινες χάνδρες, οι ψήφοι από ήλεκτρον (κεχριμπάρι), οι ελασμάτινοι ρόδακες, τα χάλκινα ενώτια, τα ψέλλια (βραχιόλια) και τα σπειροειδή δακτυλίδια που φορούσε σε όλες τις φάλαγγες των δακτύλων.
Στην ίδια συστάδα τάφων βρέθηκε ταφή ανήλικου κοριτσιού ηλικίας περίπου 4 ετών, στεφανωμένου με χάλκινο διάδημα με ένθετους ρόδακες. Η ταφή εντάσσεται χρονολογικά στην ίδια περίοδο των πρώιμων αρχαϊκών χρόνων και ήταν πλούσια κτερισμένη με παρόμοια κοσμήματα με αυτά της αρχόντισσας, γεγονός που ενδεχομένως υποδεικνύει την ύπαρξη συγγενικού δεσμού μεταξύ τους.
Αξιόλογα ευρήματα έχουν αποδώσει και άλλοι τάφοι, όπως η γυναικεία ταφή των μέσων του 6ου αι. π. Χ., που ήταν κτερισμένη με μια κύλικα «Τύπου Σιάννων» με παράσταση πετεινών και μια τριφυλλόσχημη οινοχόη με διακόσμηση μυθικών πλασμάτων και του θεού Ερμή ως «ψυχοπομπού». Χάλκινες ομφαλωτές φιάλες, μελανόμορφα και μελανόγραφα αγγεία που συνδέονται με το Κεραμεικό Εργαστήριο της Ακραιφίας συγκαταλέγονται ανάμεσα στα ευρήματα του νεκροταφείου.
