Künftig sollen dort das MOMus, das Staatsorchester und das Staatliche Konservatorium von Thessaloniki untergebracht werden.
Thessaloniki – Ein wichtiger Schritt zur Rettung, Restaurierung und Umnutzung eines der bedeutendsten Denkmäler des modernen Industrieerbes von Thessaloniki ist der Abschluss der Vorstudien zur Restaurierung und Umnutzung des Gebäudekomplexes „Komplex 2“ der ehemaligen FIX-Brauerei sowie der Vorstudie zur Konservierung der Baumaterialien, der bemerkenswerten dekorativen und architektonischen Elemente und der technischen Anlagen. Der als historisches Denkmal ausgewiesene Industriekomplex am westlichen Stadtrand von Thessaloniki befindet sich nach seinem Erwerb für 8,2 Millionen Euro im Besitz des Kulturministeriums und soll in das moderne Kulturleben Thessalonikis integriert werden. Er soll das MOMus, das Staatliche Orchester Thessaloniki und das Staatliche Konservatorium Thessaloniki beherbergen.
Kulturministerin Lina Mendoni erklärte: „Der Komplex der ehemaligen FIX-Brauerei ist ein bedeutendes Zeugnis moderner Industriegeschichte und ein Wahrzeichen des westlichen Thessaloniki. Seine Geschichte ist eng mit der industriellen Entwicklung der Stadt seit dem späten 19. Jahrhundert verbunden, als in der Gegend wichtige Produktionsstätten wie die Allatini-Mehlmühlen, die Textilindustrie YFANET und die FIX-Brauerei entstanden, die in direkter Verbindung mit dem Hafen, dem Zoll, der Eisenbahn und anderen Infrastrukturen der Stadt standen. Nach dem Erwerb des Komplexes 2 treibt das Kulturministerium dessen Restaurierung und Umnutzung voran, um seine Authentizität und sein historisches Erbe zu bewahren und ihn gleichzeitig in das moderne Stadtleben zu integrieren. In der historischen Hülle sollen das MOMus – Museum für Moderne Kunst, insbesondere die Dauerausstellung der Kostakis-Sammlung, das Staatliche Orchester Thessaloniki sowie das Staatliche Konservatorium Thessaloniki untergebracht werden. Die vorläufigen Restaurierungs- und Konservierungsstudien, die mit einer Spende der DIMAND-Gruppe erstellt werden, stellen den ersten wichtigen Schritt für die Transformation des Komplexes dar.“ Der historische Komplex wird in ein modernes, offenes Kulturzentrum umgewandelt, das den Westen von Thessaloniki und das gesamte Hafengebiet aufwertet.
Der S2-Komplex ist ein komplexer Industriekomplex, der sich sukzessive um den ursprünglichen Kern der Brennerei Misrachis, Allatini und Fernandez entwickelte. Die älteren Gebäude sind ein frühes Beispiel des Backsteinexpressionismus mit schlichter Formensprache, während die einzelnen Baukörper um hohe, turmartige Strukturen angeordnet sind. Die labyrinthische Raumaufteilung spiegelt die verschiedenen Phasen der Malz- und Bierherstellung sowie den Bedarf an vertikaler Anordnung für Lager und technische Anlagen wider. Von besonderer Bedeutung sind der Kesselraum und das Sudhaus, in dem die Würze hergestellt wurde. Diese Räume bewahren einen besonderen morphologischen und dekorativen Charakter, der an deutsche und französische Brasserien des 19. Jahrhunderts erinnert.
Die Vorstudien – architektonische, bauliche, elektromechanische und Instandhaltungsstudien – betreffen die Restaurierung der historischen Gebäudehülle und der erhaltenen mechanischen Ausrüstung sowie die Integration der notwendigen elektromechanischen Anlagen im Hinblick auf die Inbetriebnahme neuer Nutzungen.
Die Studie zur Restaurierung der Gebäudehülle schlägt den Erhalt aller Gebäude sowie die Reparatur, Restaurierung und den Wiederaufbau der eingestürzten Teile vor. Die bemerkenswerten architektonischen und industriellen Elemente des Komplexes werden erhalten und restauriert, insbesondere das Brauhaus, die eingebauten Öfen und die historische Maschinenausstattung. Diese werden in die neue Nutzung des Gebäudes integriert, wobei die Erinnerung an die ursprüngliche Nutzung als Brauerei erhalten bleibt. Die Konservierungsvorschläge zielen darauf ab, die authentischen Elemente des S2-Komplexes – sowohl außen als auch innen – zu erhalten, zu restaurieren und hervorzuheben, um die Authentizität zu bewahren und den industriellen Charakter des Komplexes zu betonen. Die neuen Anlagen für Klimaanlage, Lüftung, Elektrik und Brandschutz sollen so integriert werden, dass Eingriffe in die historische Gebäudehülle minimiert und die Hauptmerkmale des Denkmals nicht verändert werden. Gleichzeitig wird die Barrierefreiheit gewährleistet.
Ein markantes Denkmal des industriellen Thessaloniki
Der Komplex der ehemaligen FIX-Brauerei ist der größte Industriekomplex Thessalonikis. Er stammt aus der zweiten Hälfte des 19. Jahrhunderts und umfasst Gebäude verschiedener Epochen mit unterschiedlichen architektonischen und baulichen Merkmalen. Seine Geschichte beginnt 1882 mit der Gründung der Brennerei „Olympos – Allatini Freres“, die 1892 in eine Brauerei umgewandelt und 1927 an das Athener Unternehmen „Karols Fix S.A.“ übertragen wurde. Der Komplex wurde schrittweise erweitert und bis 1983 betrieben, als er nach der Insolvenz des Unternehmens aufgegeben wurde. 1992 erklärte das Kulturministerium das Gebäude samt seiner Ausstattung zum historischen Denkmal – ein wichtiges Zeugnis der Industrie-, Architektur- und Wirtschaftsgeschichte der Stadt. Nach langer Zeit des Leerstands und erheblicher Schäden erwarb das Kulturministerium 2025 den östlichen Teil des Komplexes, S2, samt seiner denkmalgeschützten Ausstattung. Das Areal umfasst rund 6.900 m², die denkmalgeschützten Gebäude eine Gesamtfläche von 7.715,90 m². Zentrales Prinzip der Vorstudien ist die Erhaltung und Restaurierung aller historischen Bausubstanz bei gleichzeitiger Integration neuer Funktionen, die den modernen Bedürfnissen von Kulturorganisationen entsprechen. (opm)
Προχωρεί το σχέδιο αποκατάστασης της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ για να στεγάσει χρήσεις του MOMus, της Κρατικής Ορχήστρας και του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης
Σημαντικό βήμα για τη διάσωση, αποκατάσταση και επανάχρηση ενός από τα πλέον εμβληματικά μνημεία της νεότερης βιομηχανικής κληρονομιάς της Θεσσαλονίκης αποτελεί η ολοκλήρωση των προμελετών για την αποκατάσταση και επανάχρηση της κτηριακής ενότητας «Συγκρότημα 2» της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ, καθώς και της προμελέτης συντήρησης των δομικών υλικών και των αξιόλογων διακοσμητικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων και του μηχανολογικού εξοπλισμού του. Το βιομηχανικό συγκρότημα στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης, χαρακτηρισμένο ιστορικό διατηρητέο μνημείο, αποτελεί ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού, μετά την εξαγορά του έναντι 8.200.000 ευρώ, και προορίζεται να ενταχθεί στη σύγχρονη πολιτιστική ζωή της Θεσσαλονίκης, στεγάζοντας χρήσεις του MOMus, της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης και του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Το συγκρότημα της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ αποτελεί σημαντικό τεκμήριο της νεότερης βιομηχανικής ιστορίας και εμβληματικό τοπόσημο της δυτικής Θεσσαλονίκης. Η ιστορία του συνδέεται άμεσα με τη βιομηχανική ανάπτυξη της πόλης, από τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν στην περιοχή αναπτύχθηκαν σημαντικές παραγωγικές μονάδες, όπως οι αλευρόμυλοι Αλλατίνι, η κλωστοϋφαντουργία ΥΦΑΝΕΤ και η ζυθοποιία ΦΙΞ, σε άμεση σχέση με το λιμάνι, το τελωνείο, τις σιδηροδρομικές και άλλες υποδομές της πόλης. Μετά την εξαγορά του Συγκροτήματος 2, το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην αποκατάσταση και επανάχρησή του, με στόχο να διασώσει την αυθεντικότητα και τη μνήμη του, αλλά και να το επανεντάξει στη σύγχρονη ζωή της πόλης. Στο ιστορικό κέλυφος σχεδιάζεται να στεγαστούν χρήσεις του MOMus – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης και κυρίως η μόνιμη έκθεση της Συλλογής Κωστάκη, η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, και χρήσεις του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης. Οι προμελέτες αποκατάστασης και συντήρησης, που εκπονούνται με δωρεά του Ομίλου DIMAND, αποτελούν το πρώτο σημαντικό βήμα για τη μετατροπή του ιστορικού συγκροτήματος σε έναν σύγχρονο, ανοιχτό πολιτιστικό πυρήνα, που αναβαθμίζει τη δυτική Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή του λιμένα».
Το συγκρότημα Σ2 αποτελεί σύνθετο βιομηχανικό σύνολο, που αναπτύχθηκε σταδιακά γύρω από τον αρχικό πυρήνα του Οινοπνευματοποιείου Μισραχή, Αλλατίνι και Φερνάντεζ. Τα παλαιότερα κτήρια αποτελούν πρώιμο δείγμα brick expressionism, με λιτή μορφολογία, ενώ οι επιμέρους όγκοι οργανώνονται γύρω από ψηλές πυργοειδείς κατασκευές. Η δαιδαλώδης εσωτερική διάταξη αντανακλά τις διαφορετικές φάσεις παραγωγής βύνης και ζύθου, καθώς και την ανάγκη κατακόρυφης ανάπτυξης των αποθηκευτικών και μηχανολογικών εγκαταστάσεων. Ιδιαίτερη σημασία έχουν το λεβητοστάσιο και το ζυθοβραστήριο, όπου γινόταν η παραγωγή του ζυθογλεύκους, με τον χώρο να διατηρεί ιδιαίτερο μορφολογικό και διακοσμητικό χαρακτήρα, που παραπέμπει στις γερμανικές και γαλλικές brasseries του 19ου αιώνα.
Οι προμελέτες -αρχιτεκτονική, στατική, ηλεκτρομηχανολογική και συντήρησης- αφορούν στην αποκατάσταση του ιστορικού κελύφους και του διατηρητέου μηχανολογικού εξοπλισμού, καθώς και στην ένταξη των απαραίτητων ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων με σκοπό τη λειτουργία νέων χρήσεων.
Η μελέτη αποκατάστασης του κελύφους προτείνει την διατήρηση του συνόλου των κτηρίων του, και την επισκευή, αποκατάσταση και εν γένει ανακατασκευή των τμημάτων που έχουν καταρρεύσει. Διατηρούνται και αποκαθίστανται τα αξιόλογα αρχιτεκτονικά και βιομηχανικά στοιχεία του συγκροτήματος, με ιδιαίτερη έμφαση στο ζυθοβραστήριο, στους κτιστούς φούρνους και στον ιστορικό μηχανολογικό εξοπλισμό του, τα οποία εντάσσονται στις νέες χρήσεις του κτηρίου διατηρώντας τη μνήμη και την αναγνωσιμότητα της αρχικής του χρήσης ως ζυθοποιείο. Οι προτάσεις συντήρησης αποσκοπούν στη διατήρηση, αποκατάσταση και ανάδειξη των αυθεντικών στοιχείων του Συγκροτήματος Σ2, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό με στόχο τη διατήρηση της αυθεντικότητας και την ανάδειξη του βιομηχανικού χαρακτήρα του συγκροτήματος. Οι νέες εγκαταστάσεις κλιματισμού, αερισμού, ηλεκτροδότησης και πυροπροστασίας προβλέπεται να ενταχθούν με τρόπο που να περιορίζει στο ελάχιστο τις επεμβάσεις στα ιστορικά κελύφη και να μην αλλοιώνει τις κύριες όψεις του μνημείου, ενώ διασφαλίζεται η προσβασιμότητα σε ΑμεΑ.
Ένα εξέχον μνημείο της βιομηχανικής Θεσσαλονίκης
Το συγκρότημα της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ αποτελεί το μεγαλύτερο βιομηχανικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης, από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, με κτήρια διαφορετικών περιόδων και αρχιτεκτονικών και κατασκευαστικών χαρακτηριστικών. Η ιστορία του ξεκινά το 1882, με την ίδρυση του οινοπνευματοποιείου «Όλυμπος – Allatini Freres», που το 1892 μετατράπηκε σε ζυθοποιείο και το 1927 πέρασε στην αθηναϊκή εταιρία «Κάρολος Φιξ Α.Ε.». Το συγκρότημα επεκτάθηκε σταδιακά και λειτούργησε έως το 1983, οπότε εγκαταλείφθηκε μετά την πτώχευση της εταιρίας. Το 1992, το κτήριο χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ιστορικό διατηρητέο μνημείο, μαζί με τον εξοπλισμό του, ως σημαντικό τεκμήριο της βιομηχανικής, αρχιτεκτονικής και οικονομικής ιστορίας της πόλης. Μετά από μακρά περίοδο εγκατάλειψης και σημαντικές φθορές, το 2025 το ανατολικό τμήμα του συγκροτήματος, Σ2, μαζί με τον διατηρητέο εξοπλισμό του, εξαγοράστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού. Η έκταση ανέρχεται σε περίπου 6.900 τ.μ., με διατηρητέα κτήρια συνολικής επιφάνειας 7.715,90 τ.μ. Κεντρική αρχή των προμελετών είναι η διατήρηση και αποκατάσταση του συνόλου των ιστορικών κελυφών με παράλληλη ένταξη νέων λειτουργιών που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες των πολιτιστικών οργανισμών.
