Die Ausgrabungsarbeiten des Teams der Aristoteles-Universität in Philippi wurden im Sommer 2025 fortgesetzt. Sie begannen mit dem Abschluss der Ausgrabungen im Säulengang auf Insel 7 südlich des südlichen Decumanus – der Hauptstraßenachse der Stadt. In der Südwand des Säulengangs wurde ein Türbogen mit einer in situ erhaltenen Marmorschwelle freigelegt.
Geschichte/Kunst & Kultur – Die Ausgrabung wurde östlich des südlichen Decumanus fortgesetzt. Die Fortsetzung der Marmorstraße sowie der östliche Teil des Cardo, der vertikalen Straße, die die östliche Grenze der Insel 7 markiert, wurden freigelegt. Östlich des Cardo wurden zwei Bereiche der benachbarten, östlich gelegenen Gebäudeinsel identifiziert. Die Untersuchungen konzentrierten sich auf die vollständige Freilegung des Brunnengebäudes, das sich am Zusammenfluss der beiden Hauptstraßen (nördlicher und südlicher Decumanus) befindet. In diesem Jahr wurde die gesamte Fläche des Brunnengebäudes erfasst. Darüber hinaus wurde ein Teil der Marmorpflasterung des Platzes, die am Zusammenfluss der beiden Straßen angelegt wurde, freigelegt. Mehrere Marmorreliefs, die die Wasserentnahmestellen bildeten, wurden identifiziert: Es handelt sich um gebogene Marmorschilde, die muschelförmig angeordnet waren. Zwei dieser Schilde konnten in ihre ursprüngliche Position zurückversetzt werden und rahmen so den noch erhaltenen Brustpanzer ein.
Die diesjährigen Ausgrabungsfunde bestehen hauptsächlich aus Keramik, Bronzemünzen, Metallgegenständen und einem intakten Marmorbecken. Außerdem wurden zwei Fragmente lateinischer Inschriften gefunden. Die Inschriften schmückten den Epistyl, vermutlich des Brunnens, und beziehen sich auf diesen. Die erste Inschrift enthält in einer Zeile mit Großbuchstaben die Aufschrift PHILIP. Die zweite Inschrift ist in zwei Zeilen lateinischer Schrift und Großbuchstaben erhalten: In der ersten Zeile steht P·NYMP und in der zweiten REI·PVB.
Bei den Ausgrabungen des südlichen Decumanus wurde ein Teil eines großen Marmorlöwen in sehr gutem Zustand gefunden. Insbesondere der Kopf mit seiner prächtigen Mähne sowie Teile des Halses und des Körpers sind intakt. Der Kopf ist nach rechts gewandt. Die Gesichtszüge des Löwenkopfes sind hervorragend erhalten.
Der Marmorlöwe ist die letzte der imposanten Skulpturen, die den Brunnen schmückten und identifiziert werden konnten. Obwohl er vermutlich aus der Kaiserzeit stammt, scheint er keiner der in den Vorjahren entdeckten Skulpturen anzugehören. Diese Beobachtung bestärkt den Eindruck, dass der Brunnen, obwohl er aus architektonischen Elementen römischer Zeit (wie die lateinischen Inschriften auf den Bauteilen belegen) und Skulpturen derselben Epoche besteht, umgestaltet und mit einer Sammlung heterogener Elemente verziert wurde. Diese Vorgehensweise passt besser in eine Periode des Historismus zu Beginn der mittelbyzantinischen Zeit, eine Datierung, die durch wichtige Konstruktionselemente des Brunnens, aber auch durch die Tatsache, dass er über den Platten des Straßenkreuzungspunktes errichtet wurde, gestützt wird. Dieser Kreuzungspunkt wurde mit Sicherheit im Frühmittelalter umgestaltet. Dasselbe Bild ergibt sich aus der Gesamtheit der beweglichen Funde.
Die Ausgrabung wird von Professorin Natalia Poulou (Emeritus für Byzantinische Archäologie) geleitet und von den Professoren Anastasios Tantsis (Außerordentlicher Professor für Byzantinische Archäologie) und Aristoteles Mentzos (Emeritus für Byzantinische Archäologie) unterstützt. Zum Ausgrabungsteam gehören die Doktoranden Nikolaos Theodoridis und Konstantinos-Michael Ganatsas (beide Byzantinische Archäologie) der Aristoteles-Universität Thessaloniki. An der Ausgrabung nahmen Studierende des Fachbereichs Geschichte und Archäologie der Aristoteles-Universität Thessaloniki, ein Architekturstudent der Aristoteles-Universität Thessaloniki sowie ein Archäologiestudent der Universität Paris-Nanterre teil.
Die Ausgrabung wurde durch ein Sponsoring der Firma RAYCAP finanziert. (opm)
Αποτελέσματα της ανασκαφικής έρευνας στους Φιλίππους
Η ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιεί η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στους Φιλίππους, συνεχίστηκε το καλοκαίρι του 2025. Η ανασκαφική έρευνα ξεκίνησε με την ολοκλήρωση της ανασκαφής στη στοά που βρίσκεται στη νησίδα 7, νότια του νότιου decumanus – κύριου οδικού άξονα της πόλης. Στο νότιο τοίχο της στοάς αποκαλύφθηκε θύρα, με σωζόμενο in situ μαρμάρινο κατώφλι.
Η ανασκαφή συνεχίστηκε ανατολικά του νότιου decumanus. Εντοπίστηκε η συνέχεια της μαρμαροστρωμένης οδού, καθώς και το ανατολικό τμήμα του cardo, του κάθετου δρόμου, ο οποίος ορίζει το ανατολικό όριο της νησίδας 7. Ανατολικά του cardo εντοπίστηκαν δυο χώροι από την επόμενη, στα ανατολικά, οικοδομική νησίδα. Η έρευνα επικεντρώθηκε στην πλήρη αποκάλυψη του κρηναίου οικοδομήματος, που εντοπίζεται στο σημείο όπου συγκλίνουν οι δύο κύριες οδοί (βόρειος και νότιος deumanus). Φέτος εντοπίστηκε το σύνολο της επιφάνειας, την οποία καταλάμβανε το κρηναίο οικοδόμημα. Αποκαλύφθηκε, επιπλέον, μέρος της μαρμαρόστρωσης της πλατείας, η οποία διαμορφώθηκε στο σημείο σύγκλισης των δύο οδών. Εντοπίστηκαν πλήθος μαρμάρινων ανάγλυφων μελών, που διαμόρφωναν τα σημεία παροχής νερού: πρόκειται για μαρμάρινα καμπύλα θωράκια, που ενώνονταν σε κογχωτή διάταξη. Κατέστη δυνατή η επανατοποθέτηση δύο τεμαχίων στην αρχική τους θέση, πλαισιώνοντας το θωράκιο που σώζεται κατά χώραν.
Τα φετινά ευρήματα της ανασκαφής είναι, κυρίως, κεραμική, χάλκινα νομίσματα, μετάλλινα αντικείμενα και μια ακέραια μαρμάρινη λεκανίδα. Βρέθηκαν, επίσης, δύο θραύσματα επιγραφών σε λατινική γραφή. Οι επιγραφές κοσμούσαν το επιστύλιο, πιθανώς του κρηναίου, και αναφέρονται σε αυτό. Η πρώτη επιγραφή διασώζει, σε μια σειρά με κεφαλαία γράμματα, το εξής: PHILIP. Η δεύτερη επιγραφή σώζεται σε δυο σειρές, σε λατινική γραφή και κεφαλαία γράμματα: στην πρώτη σειρά σώζεται το εξής P·NYMP και στη δεύτερη σειρά REI·PVB.
Κατά την ανασκαφή του νότιου decumanus εντοπίστηκε, σε πολύ καλή κατάσταση, τμήμα μαρμάρινου λέοντα μεγάλων διαστάσεων. Συγκεκριμένα, σώζεται ακέραια η κεφαλή του, με την πλούσια κόμη του, και τμήμα του λαιμού και του σώματός του. Η κεφαλή είναι στραμμένη προς τη δεξιά πλευρά του. Τα χαρακτηριστικά της κεφαλής του λέοντα σώζονται σε άριστη κατάσταση.
Ο μαρμάρινος λέοντας αποτελεί το τελευταίο εντυπωσιακό γλυπτό που εντοπίστηκε, από όσα κοσμούσαν την κρήνη. Αν και πιθανώς εντάσσεται στην αυτοκρατορική εποχή, φαίνεται να μη συνανήκει με κανένα από τα γλυπτά που αποκαλύφθηκαν τις προηγούμενες χρονιές. Η παρατήρηση αυτή ενισχύει την εντύπωση ότι η κρήνη, αν και αποτελούμενη από αρχιτεκτονικά στοιχεία ρωμαϊκής περιόδου (όπως δείχνουν και οι λατινικές επιγραφές στα αρχιτεκτονικά μέλη) και γλυπτά της ίδιας εποχής, έχει αναμορφωθεί και διακοσμηθεί με μία συλλογή ετερόκλητων, μεταξύ τους, στοιχείων. Η πρακτική αυτή ταιριάζει καλύτερα με μια περίοδο ιστορικισμού, στις αρχές της μέσης βυζαντινής περιόδου, χρονολόγηση η οποία ενισχύεται από σημαντικά κατασκευαστικά στοιχεία της κρήνης, αλλά και το γεγονός ότι έχει στηθεί πάνω από τις πλάκες του χώρου σύγκλισης των δύο οδών. Το σημείο αυτό των δύο οδών είναι βέβαιο ότι έχει αναμορφωθεί κατά τον πρώιμο μεσαίωνα. Την ίδια εικόνα έχουμε και από το σύνολο των κινητών ευρημάτων.
Διευθύντρια της ανασκαφής είναι η ομότιμη καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλία Πούλου και άμεσοι συνεργάτες ο αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιος Τάντσης, καθώς και ο ομότιμος καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αριστοτέλης Μέντζος. Μέλη της ομάδας της ανασκαφής είναι οι υποψήφιοι διδάκτορες Βυζαντινής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Νικόλαος Θεοδωρίδης και Κωνσταντίνος – Μιχαήλ Γκανάτσας. Στην ανασκαφή συμμετείχαν προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές/φοιτήτριες του Τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, μια προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ και μια προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχαιολογίας από το Πανεπιστήμιο Université Paris-Nanterre της Γαλλίας.
Η ανασκαφή χρηματοδοτήθηκε με χορηγία από την εταιρεία RAYCAP.
