Das griechische Kulturministerium treibt die Modernisierung der Infrastruktur und der Serviceleistungen an der archäologischen Stätte des Lykeions des Aristoteles in Athen voran.
Aktuell – Geplant sind zwei Projekte im Rahmen der integrierten Rauminvestition „Lavrio-Athen-Eleusis“, deren Aufnahme in den Nationalen Forschungsrahmenplan (NSRF) 2021–2027 derzeit vorbereitet wird. Das erste Projekt, durchgeführt vom Nationalen Zentrum für Naturwissenschaftliche Forschung „Demokritos“, umfasst die Installation eines digitalen Informationskiosks zu Leben und Werk des Aristoteles. Das zweite Projekt, realisiert von der Direktion für die Restaurierung antiker Denkmäler und der Ephorie für Altertümer der Stadt Athen, beinhaltet den Bau eines Eingangsgebäudes mit Kasse, Besucherinformation und Toiletten. Gleichzeitig verbessern unauffällige, vollständig reversible und nicht-invasive digitale Interventionen das Verständnis, die Interpretation und das Erlebnis der Besucher.
Die Kulturministerin Lina Mendoni erklärte: „Im Lykeion gründete Aristoteles 335 v. Chr. seine Schule und lehrte seine Schüler rund zwölf Jahre lang die schöpferischsten Aspekte seines Lebens. Durch diese gezielten Maßnahmen wird die archäologische Stätte des Lykeions des Aristoteles als kulturelles Ziel im Herzen Athens wiederbelebt. Ausgehend von seiner wandernden philosophischen Schule, im Heiligtum des Apollonlykeions, werden das Gesamtwerk und die emblematische Gestalt des griechischen Philosophen, einer der bedeutendsten Persönlichkeiten aller Zeiten mit weltweitem Einfluss, hervorgehoben. Unser Ziel ist es, den Besuchern der archäologischen Stätte mithilfe digitaler Technologien und Architektur ein lehrreiches und philosophisches Erlebnis zu bieten. Die archäologische Stätte des Lykeions verwandelt sich von einem statischen Monument in einen lebendigen Ort des Denkens und Wissens, an dem Philosophie auf Technologie trifft. Die Auswahl des Informationsmaterials über Aristoteles, sein Leben und Werk wurde von international renommierten Akademikern, Wissenschaftlern und Künstlern kuratiert. Der Besucher wird aktiv in die Erkundung der Stätte einbezogen.“ Das Projekt trägt durch ein multisensorisches Erlebnis zum Verständnis des Raumes bei. Digitale Schilder veranschaulichen seine Entwicklung, eine digitale Erzählung beleuchtet die Geschichte des Lyzeums im Laufe der Jahrhunderte, und der digitale Rundgang hebt die Verbindung des Lyzeums zur Stadt und zur Welt hervor. So entsteht ein interessantes und innovatives Kulturerlebnis, das auch jüngere Generationen anspricht.
Die Intervention des Nationalen Zentrums für Naturwissenschaftliche Forschung „Demokritos“ umfasst die Installation eines Pavillons im südlichen Teil der archäologischen Stätte. Dieser Pavillon beherbergt vier interaktive Touchscreens mit Zugang zu multimedialen Informationen (Texte, Bilder, Videos, Darstellungen etc.). Die Konstruktion besteht aus vier rechteckigen Einheiten unter einem geschwungenen Dach. Der Zugang zum Pavillon erfolgt über Rampen an den Enden. Das Projekt ist das Ergebnis einer Zusammenarbeit des Nationalen Zentrums für Naturwissenschaftliche Forschung „Demokritos“ mit dem Architekturbüro Foster + Partners, dem Weltforum der Menschheit und dem Kulturministerium. Die Auswahl der Informationen wird von international renommierten Wissenschaftlern und Künstlern begleitet. Die digitale Installation ermöglicht eine einfache Aktualisierung und Erweiterung des Informationsmaterials je nach Forschungsfortschritt.
Das vom Kulturministerium durchgeführte Projekt – in Zusammenarbeit zwischen der Ephorie für Altertümer der Stadt Athen und der Fakultät für Architektur der Universität Kreta – umfasst die Errichtung eines neuen Haupteingangs an der Rigillis-Straße. Grundlage hierfür war eine umfassende dreidimensionale digitale Dokumentation des Geländes in Kombination mit Luftbildfotogrammetrie, statischem Laserscanning und mobiler Photogrammetrie, wodurch eine hohe Genauigkeit und wissenschaftliche Dokumentation gewährleistet wurde. Neben dem Eingang entsteht ein langgestrecktes Besucherempfangsgebäude, das parallel zur Rigillis-Straße verläuft. Ein Teil des bestehenden Zauns an der Rigillis-Straße wird ersetzt, um die direkte Verbindung zum neuen Eingangsgebäude wiederherzustellen. Ein Nebeneingang vom Odeon – dem südlichen Teil der archäologischen Stätte – wird geschaffen, um die Verbindung zwischen den beiden Bereichen zu erleichtern. Auf der Achse mit dem Konservatorium entsteht eine halbrunde Tribüne mit etwa 60 Sitzplätzen.
Die barrierefreie, organisierte archäologische Stätte des Lykeions mit einer Gesamtfläche von rund vier Hektar wurde im Juni 2014 eröffnet. Sie untersteht der Ephorie für Altertümer der Stadt Athen. Sechs analoge Informationstafeln informieren über die antiken Gymnasien Athens und das Lykeion, das Leben und die Philosophie des Aristoteles, die Palästra und die Thermen sowie das Projekt zur Förderung der archäologischen Stätte. Außerdem gibt es ein kleines Amphitheater für etwa 150 Personen, einen Brunnen und sechs Bänke zum Verweilen.
Antiken Zeugnissen zufolge war das Lykeion ein grüner Vorort östlich von Athen, außerhalb des Diocharis-Tors, zwischen dem Ilissos und dem Eridanus. Das Gebiet, in dem das Gymnasium im 6. Jahrhundert v. Chr. gegründet wurde, erhielt seinen Namen vermutlich vom Heiligtum des Lykeions-Apollo – dessen genaue Lage noch unbekannt ist –, das dem Gymnasium vorausging. Die Palästra des Lykeions, eine Trainingsanlage für Ringen, Boxen und Pankration, wurde in der zweiten Hälfte des 4. Jahrhunderts v. Chr. errichtet. Sie blieb, mit verschiedenen Reparaturen, etwa sieben Jahrhunderte lang erhalten, bis zum Beginn des 4. Jahrhunderts n. Chr., als sie schließlich aufgegeben wurde. Sie besteht aus einem Innenhof, der an drei Seiten von Arkaden umgeben ist, hinter denen sich symmetrisch angeordnete, geräumige, rechteckige Räume erstrecken. Im 1. Jahrhundert n. Chr. wurde ein Kaltwasserbecken für die Athleten angelegt. Im gleichen Zeitraum wurden die Bäder mit perfekter Symmetrie im nordöstlichen und nordwestlichen Teil der Palästra hinzugefügt, die wahrscheinlich die früheren Bäder der klassischen Periode ersetzten. (opm)
Αναβαθμίζεται ο αρχαιολογικός χώρος του Λυκείου των Αθηνών, με νέες υποδομές και ψηφιακούς περιπάτους
Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην αναβάθμιση των υποδομών και των παρεχόμενων υπηρεσιών, στον αρχαιολογικό χώρο του Λυκείου του Αριστοτέλη, στην Αθήνα. Στον σχεδιασμό του Υπουργείου είναι δύο έργα, τα οποία περιλαμβάνονται στην Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση «Λαύριο- Αθήνα- Ελευσίνα». Η ένταξή τους δρομολογείται στο ΕΣΠΑ 2021-2027. Το πρώτο έργο, με φορέα υλοποίησης το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», αφορά την εγκατάσταση περιπτέρου ψηφιακής πληροφόρησης για τον βίο και το έργο του Αριστοτέλη. Το δεύτερο, με φορέα υλοποίησης τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, αφορά στην κατασκευή κτηρίου-εισόδου για τη στέγαση του εκδοτηρίου εισιτηρίων, του γραφείου εξυπηρέτησης επισκεπτών, χώρους υγιεινής. Συγχρόνως, ήπιες, απολύτως αναστρέψιμες και μη επεμβατικές ψηφιακές παρεμβάσεις, ενισχύουν την κατανόηση, την ερμηνεία και τη βιωματική εμπειρία του επισκέπτη.
Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Στην περιοχή του Λυκείου, το 335 π.Χ, ίδρυσε ο Αριστοτέλης τη Σχολή του, διδάσκοντας τους μαθητές του, περίπου για 12 χρόνια, τα πιο δημιουργικά της ζωής του. Με τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις, ο αρχαιολογικός χώρος του Λυκείου του Αριστοτέλη, ανασυστήνεται, ως πολιτιστικός προορισμός, στο κέντρο της Αθήνας. Με σημείο αναφοράς την περιπατητική φιλοσοφική σχολή του, στο ιερό του Λυκείου Απόλλωνα, αναδεικνύονται το οικουμενικό έργο και η εμβληματική μορφή του Έλληνα φιλοσόφου, από τις κορυφαίες προσωπικότητες όλων των εποχών, με παγκόσμια επιρροή. Στόχος μας είναι η δημιουργία μιας εκπαιδευτικής και φιλοσοφικής εμπειρίας για τους επισκέπτες του αρχαιολογικού χώρου, με τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας και της αρχιτεκτονικής. Ο αρχαιολογικός χώρος του Λυκείου, από στατικό μνημείο, μεταμορφώνεται σε έναν ζωντανό τόπο σκέψης και γνώσης, όπου η φιλοσοφία συναντά την τεχνολογία. Την επιλογή του πληροφοριακού υλικού για τον Αριστοτέλη, τη ζωή και το έργο του, επιμελούνται διεθνούς κύρους ακαδημαϊκοί, επιστήμονες και καλλιτέχνες. Ο επισκέπτης συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία κατανόησης του χώρου, μέσα από μία πολυαισθητηριακή εμπειρία. Ψηφιακές πινακίδες παρουσιάζουν την εξέλιξη του, ψηφιακή αφήγηση ανατρέχει στην παρουσία του Λυκείου, ανά τους αιώνες, και ο ψηφιακός περίπατος αναδεικνύει τη σχέση του Λυκείου με την πόλη και τον κόσμο. Δημιουργείται μία ενδιαφέρουσα και καινοτόμος πολιτιστική εμπειρία με απήχηση και στις νεότερες ηλικίες».
Η παρέμβαση που υλοποιείται από το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», αφορά στην εγκατάσταση στο νότιο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου ενός περιπτέρου, το οποίο θα στεγάζει τέσσερις διαδραστικές οθόνες αφής, με πρόσβαση σε πολυμεσικές πληροφορίες (κείμενα, εικόνες, βίντεο, αναπαραστάσεις κ.α.). Η σύνθεση περιλαμβάνει τέσσερις ορθογώνιες μονάδες, καλυμμένες από κυματοειδές στέγαστρο. Η πρόσβαση στο περίπτερο γίνεται από τα άκρα, με ράμπες. Το έργο είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» με το αρχιτεκτονικό γραφείο Foster+Partners, το World Human Forum και του Υπουργείου Πολιτισμού. Την επιλογή του πληροφοριακού επιμελούνται διεθνούς κύρους ακαδημαϊκοί, επιστήμονες και καλλιτέχνες. Η ψηφιακή εγκατάσταση επιτρέπει την εύκολη ανανέωση και τον εμπλουτισμό του ενημερωτικού υλικού, ανάλογα με την πρόοδο της έρευνας.
Το έργο που υλοποιεί το Υπουργείο Πολιτισμού – για την ωρίμανση του οποίου συνεργάστηκε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών με την Αρχιτεκτονική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης- αφορά στη διαμόρφωση νέας, κύριας εισόδου, επί της οδού Ρηγίλλης, κατόπιν εκτεταμένης τρισδιάστατης ψηφιακής τεκμηρίωσης του χώρου, σε συνδυασμό αεροφωτογραμμετρίας, στατικής σάρωσης laser και κινητής φωτογραμμετρίας, εξασφαλίζοντας έτσι υψηλή ακρίβεια και επιστημονική τεκμηρίωση. Παραπλεύρως, της εισόδου, χωροθετείται επίμηκες κτήριο υποδοχής των επισκεπτών, που αναπτύσσεται παράλληλα με την οδό Ρηγίλλης. Αντικαθίσταται τμήμα της υφιστάμενης περίφραξης, επί της οδού Ρηγίλλης, αποκαθιστώντας άμεση συνάφεια με το νέο κτήριο εισόδου. Δημιουργείται, από το Ωδείο – νότιο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου- δευτερεύουσα είσοδος, ώστε να διευκολυνθεί η επικοινωνία των δύο χώρων. Στον άξονα με το Ωδείο, κατασκευάζεται ημικυκλική στάση για περίπου 60 καθήμενους.
Ο οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος του Λυκείου, προσβάσιμος στα ΑμεΑ, συνολικής έκτασης περίπου δέκα στρεμμάτων, αποδόθηκε στο κοινό τον Ιούνιο του 2014. Λειτουργεί υπό την ευθύνη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών. Διαθέτει έξι συμβατικές πινακίδες ενημέρωσης, τύπου «αναλογίου», με πληροφορίες για τα αρχαία Γυμνάσια της Αθήνας και το Λύκειο, τη ζωή και τη φιλοσοφία του Αριστοτέλη, την παλαίστρα και τα λουτρά και το έργο ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου. Υπάρχουν, επίσης, μικρό αμφιθέατρο για περίπου 150 άτομα, κρήνη, και έξι πάγκοι ανάπαυσης επισκεπτών.
Σύμφωνα με τις αρχαίες μαρτυρίες το Λύκειο ήταν ένα κατάφυτο προάστιο, στα ανατολικά της Αθήνας, έξω από την Πύλη του Διοχάρους, ανάμεσα στον Ιλισό και τον Ηριδανό. Η περιοχή στην οποία ιδρύθηκε Γυμνάσιο, κατά τον 6ο αιώνα π.Χ., πήρε το όνομά της πιθανόν από το Ιερό του Λυκείου Απόλλωνος- δεν έχει ακόμη εντοπιστεί- που προϋπήρχε του Γυμνασίου. Η παλαίστρα του Λυκείου, χώρος προπόνησης στην πάλη, στην πυγμαχία και στο παγκράτιο θεμελιώθηκε στο δεύτερο μισό του 4ου αιώνα π.Χ. Διατηρήθηκε, με ποικίλες επισκευές, για περίπου επτά αιώνες, έως τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., οπότε και εγκαταλείφθηκε οριστικά. Αποτελείται από εσωτερική αυλή που περιβάλλεται, στις τρεις πλευρές της, από στοές πίσω από τις οποίες αναπτύσσονται συμμετρικά ευρύχωρα, ορθογώνια δωμάτια. Τον 1ο αιώνα μ.Χ. κατασκευάστηκε δεξαμενή ψυχρού λουτρού για τους αθλητές. Κατά την ίδια περίοδο εντάχθηκαν, με απόλυτη συμμετρία, στο βορειοανατολικό και βορειοδυτικό τμήμα της παλαίστρας, τα λουτρά που πιθανότατα αντικατέστησαν τους προγενέστερους λουτρώνες των κλασικών χρόνων.
